Davranışsal çalışma ekonomisi bağlamında hediye değişimi teorisinin incelenmesi üzerine bir uygulama

Abstract

Bu tez çalışmasının amacı, davranışsal çalışma ekonomisi üzerinden hediye değişimi teorisini yorumlamak ve işveren-işçi ilişkisinde psikolojik olarak algılanan bir hediyenin çaba davranışına etkisini ölçmektedir. Bu kapsamda tez içerisinde, davranışsal çalışma ekonomisi açısından 'Hediye Değişimi Teorisi' incelenmiş ve teori üzerinden geliştirilen pilot bir hediye değişimi deneyi uygulanmıştır. Bu bağlamda, davranışsal iktisat ve çalışma ekonomisi ilişkisi açıklanmış, hediye değişimi teorisi, ortaya çıkışı ve gelişimi bakımından ele alınarak diğer ücret teorileri ile karşılaştırılması yapılmıştır. Ayrıca teori kapsamında literatürde yer alan bazı hediye değişimi deneyleri incelenmiştir. Tezin araştırma bölümünde yer alan pilot hediye değişimi deneyi ile Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde yirmi katılımcı ile bir deney çalışması gerçekleştirilmiştir. Deney kapsamında on katılımcı kontrol grubunda yer alırken on katılımcı ise deney grubunda yer almış ve iki grubun çaba seviyeleri arasındaki farka bağlı olarak birçok istatistiki ölçüm yapılmıştır. Gerçekleştirilen bu çalışmada, katılımcılardan elde edilen demografik verilerin hediye değişimi ile ilişkisi, hediye değişiminin etkinliği ve etkinliğinin zaman içerisindeki değişimi test edilmiştir. Deney sonucunda demografik verilerin hediye değişimi ile herhangi bir ilişkisi gözlemlenmezken hediye değişiminin deney grubu üzerinde etkin olduğu ve bu etkinliğin zaman içerisinde artarak sürdüğü tespit edilmiştir. Son olarak, deney kapsamında elde edilen bulgular ile literatürde yer alan ve bu tez çalışması kapsamında incelenen çalışmalar karşılaştırılmış, çalışmanın literatüre getirmiş olduğu katkılardan ve iyileştirilmesi gereken yönlerinden söz edilmiştir. Anahtar terimler: Davranışsal çalışma ekonomisi, davranışsal iktisat, hediye değişimi teorisi, ücret teorileri.