Tarımda İnsansız Hava Aracı (İHA) kullanımının ergonomik açıdan değerlendirilmesi

Abstract

İnsansız Hava Aracı (İHA), tarım sektöründe ilaçlama, haritalama, gübreleme, bitki sağlığının izlenmesi gibi farklı amaçlarla kullanılmaktadır. Sağladığı verim ve maliyet avantajları ile geleneksel yöntemlerin yerine tercih edilir olmuştur. Literatürde tarımsal amaçlı İHA kullanımına yönelik çalışmalar olmakla birlikte sınırlı sayıda çalışmada operatörlerin çalışma koşulları ve maruz kaldıkları riskleri incelenmiştir. Bu çalışmada İHA operatörlerine ergonomik risk değerlendirmesi adımları uygulanmış ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi için çözümler önerilmiştir. 18 operatöre Türkçe Cornell Kas İskelet Rahatsızlıkları Anketi ve İnsansız Hava Aracı (İHA) Kullanıcılarına Yönelik Ergonomik Ön Değerlendirme Anketi uygulanmıştır. Çanakkale’de iki farklı İHA operatörü ile görüşme yapılmış ve operatörlerin sahadaki çalışma koşulları gözlemlenmiştir. Zorlayıcı duruşa maruz kaldığı tespit edilen operatörlerin uçuş sırasındaki vücut duruşları fotoğraflanmış ve The Rapid Entire Body Assessment (REBA) yöntemi ile analiz edilmiştir. Operatörlerin İHA’yı taşımak için belden eğildiği duruş çok yüksek riskli sınıfındadır. Uçuş sırasında operatörün başının statik olarak eğildiği duruş orta riskli olarak belirlenmiştir. Operatörlerin uzun süreli ve molasız çalıştıkları belirlenmiş olup tamamına yakını yapılan işi stresli ve yorucu olarak tanımlamaktadır. Ayrıca çevresel faktörlerden güneşin operatörlerin çalışma koşullarını zorlaştırdığı tespit edilmiştir. Endüstride kullanılan dış iskeletlerin operatörlerin kullanımına uygun olduğu değerlendirilmekte ve kas iskelet risklerinin ortadan kaldırılmasına katkı sunacağı beklenmektedir. Çalışma konforunun iyileştirilmesi için operatörün uçuşu gölgeden takip etmesi ve periyodik molalar vermesi önerilmektedir. Tarımsal amaçlı İHA operatörleri ergonomik açıdan incelenmiş olup ilerleyen çalışmalarda önerilen çözümlerin uygulanması planlanmaktadır.