Yeniden yapım suç dizilerinde kültürel yeniden haritalandırma: Adalet anlayışının melodramatik dönüşümü

Abstract

Bir ülkede yapılmış olan televizyon dizileri format transferi yoluyla başka ülkelerde yeniden üretilirken, çeşitli kültürel değişiklikler yapılmaktadır. Bu değişiklikler, her ülkenin kendi politik ve kültürel bağlamlarına göre şekillenmektedir. Bu nedenle bu tür dizilerin orijinalleriyle karşılaştırılması, kültürler arasındaki farklılıklar hakkında değerlendirme yapmaya imkân verir. Bu çalışmada, İngiltere’de yapılmış olan Liar ve Happy Valley adlı televizyon dizileri, Türkiye’de üretilen Yalancı ve Son Nefesime Kadar adlı yeniden yapımlarıyla, Güney Kore’de yapılmış olan Innocent Defendant adlı dizi ise Türkiye’deki yeniden yapımı olan Mahkum adlı diziyle karşılaştırılmaktadır. Suç dizileri arasındaki bu karşılaştırma, adalet anlayışlarındaki farklılıkların kültürel farklar ekseninde değerlendirilmesiyle yapılmaktadır. Diziler, ülkelerin medya kültürleri, politik meseleleri ve kültürel özellikleri bağlamında karşılaştırılmaktadır. Kültür, toplum veya toplulukları kendi içinde birleştirirken, başka toplum veya topluluklardan da farklılaştıran kapsayıcı bir unsur olarak görülmektedir. Kültürler arasındaki farklılıkların görünür olduğu yerlerin ise sınırları oluşturduğu düşünülmektedir. Bu kapsamda yeniden yapımlar, orijinallerinin üretildiği iki ülkenin kültürel özellikleriyle Türkiye’nin kültürel özellikleri ve çelişki alanlarını açığa çıkaran sınır noktalarının empirik olarak görüldüğü metinler olarak değerlendirilmektedir. Kültürler arasındaki farklılıkların televizyon anlatısının kendine has çok modlu yapısıyla inşa edildiği düşünülerek, orijinal diziler ile yeniden yapımları arasındaki dönüşümler dilin alanına giren diyaloglar ve dili de kapsayan daha geniş bir çok modluluk evreninin diğer unsurları olarak görülen oyunculuk, ses ve müzik, kamera hareket, açı ve planları dikkate alınarak incelenmektedir. Bu kapsamda orijinal diziler ile yeniden yapımlarında benzer şekilde yer alan, adalet anlayışı bakımından önemli görülen sahneler, çok modlu metin analizi yöntemiyle karşılaştırılmaktadır. Bunun haricinde, dizilerin anlatılarındaki önemli dönüşüm unsurları da özgün politik ve kültürel anlamları bakımından yorumlanmaktadır. Değerlendirmeler, yeniden yapım dizilerdeki eksiltme ekleme, genişletme ve değiştirme unsurlar dikkate alınarak yapılmaktadır. Bu kapsamda öncelikle İngiliz yapımı dizilerdeki sert/cesur gerçekçi anlatı kipinin, Türk yeniden yapımlarında melodramatik kipe doğru kaydığı; Kore yapımı dizide de bulunan melodramatik unsurların ise Türk yeniden yapımında daha da güçlendirildiği görülmüştür. Medya kültürleri arasındaki farklılıklara dayanan bu değişimler, adalet arayışının formel hukuk sistemi içinden toplumsal ağ ve ilişkiler alanına kaydırıldığı, sivil toplum alanındaki yaygın kontrol mekanizmalarının konusu olduğu, toplumsal cinsiyet bakımından patriyarkal ilişkilerle örüldüğü adalet anlatısına temel oluşturmuştur. Türkiye’nin kendine has politik çelişki alanlarına işaret eden bu dönüşümler, tarihsel olarak var olan kültürel eğilimlerin modernleşme sürecinde de farklılaşarak sürdürüldüğü bir kültürel evren içinde işleyen politik meseleler olarak görülmüştür.