Ankara ilinde yayılış gösteren bazı astragalus türlerinin peyzaj mimarlığı çalışmalarında kullanım potansiyelinin belirlenmesi

Abstract

Türkiye'nin sahip olduğu doğal bitki çeşitliliğine rağmen, Peyzaj Mimarlığı çalışmalarında çoğunlukla yabancı yurtlu türler tercih edilmekte, doğal bitki türleri yeterince değerlendirilememektedir. Bu durum, yerel ekosistemlerin korunması, biyolojik çeşitliliğin sürdürülmesi ve kaynak kullanımlarının sürdürülebilirliği açısından önemli bir soruna işaret etmektedir. Bu bağlamda, Peyzaj Mimarlığı çalışmalarında bitkisel materyal olarak doğal bitki türlerinin kullanımı giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu çalışmada, Ankara ilinde doğal olarak yayılış gösteren Astragalus cinsine ait bazı türlerin Peyzaj Mimarlığında kullanım potansiyelinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında 21 takson sahada gözlemlenmiş, herbaryumda türleri tespit edilmiş; türlerin estetik ve fonksiyonel özellikleri değerlendirilmiş kullanım alanları belirlenmiştir. Türlerin beğeni düzeyinin ölçülmesi için anket formları hazırlanmış; hem halk ölçeğinde hem de uzman ölçeğinde görüşler toplanmıştır. Anketlerden elde edilen beğeni puanları SPSS istatistik paket programında analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre en yüksek talep gören tür her iki kullanıcı gurubunda da Astragalus anthylloides Lam. olmuştur. Astragalus anthylloides Lam. ile beraber yüksek talebi olan diğer iki tür olan Astragalus vulneraria DC., Astragalus plumosus Willd.'in tohumla üretimi için kontrollü ortamda çimlenme testleri yürütülmüştür. Üretim çalışmalarında en yüksek başarı oranına mekanik aşındırma uygulaması olan zımparalama ile ulaşılmış olup tür bazında Astragalus plumosus Willd. % 98,6, Astragalus anthylloides Lam. %69, Astragalus vulneraria DC. %65,7 oranında çimlenme görülmüştür. Bu uygulamayı, çimlenme oranları açısından sırasıyla 5 dk %96'lık H₂SO₄, sıcak su (60 sn) ve sıcak su (15 sn) uygulamalarının takip ettiği görülmüştür. Elde edilen sonuçların Peyzaj Mimarlığı bitki estetiği ve bitki üretimi literatürüne ve doğal bitki örtüsünün yaygınlaşmasına katkı yapması beklenmektedir.