Seyyid bey ve Thomas W. Arnold’un hilafet hakkında görüşlerinin karşılaştırılması

Abstract

Hilafet kurumu, İslam medeniyetinin en önemli kurumlarından biri olarak uzun yıllar boyunca varlığını sürdürmüştür. 3 Mart 1924’te TBMM Hükümeti tarafından kaldırılmak istenmesiyle hilafetin mahiyeti ve meşruiyeti tartışma konusu olmuştur. Bu kritik dönemde hem İslam dünyasında hem de Batı dünyasında bu konu üzerine çeşitli eserler kaleme alınmıştır. Hilafetin kaldırılmasına ilişkin kanun teklifinin TBMM’de görüşülmesi sırasında yaptığı konuşmasıyla tanınan Usûl-i Fıkıh müderrisi, hukukçu ve devlet adamı Seyyid Bey ve aynı yıl yayınlanan “The Caliphate” adlı eseriyle dikkatleri üzerine çeken İngiliz Oryantalist Thomas W. Arnold, dönemin öne çıkan isimleri arasında yer almıştır. Bu çalışma, her iki yazarın hilafet kurumu hakkındaki görüşlerini ortaya koyup karşılaştırarak, kurumun mahiyetini, meşruiyetini ve sınırlandırılmasını ele almaktadır. Çalışma giriş, üç ana bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, yöntemi, kaynakları ve kapsamı hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Seyyid Bey’in hayatı ve çalışmamıza konu olan eserleri ile hilafet hakkındaki görüşleri, İkinci bölümde Thomas W. Arnold’un hayatı, eserleri ve hilafet hakkındaki görüşleri ele alınmıştır. Üçüncü bölümde bu yazarların hilafet hakkındaki görüşleri ortak başlıklar altında belirlenerek karşılaştırmalı bir şekilde değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde ise araştırma çerçevesinde ulaşılan sonuçlara yer verilmiştir.