Dijital bir karşı–kamu olarak incellerde dinin müzakeresi: ıncels.ıs forumunda dinî göstergelerin söylemsel işlevleri

Abstract

Bu araştırma, küresel manosfer içinde konumlanan incel kültüründe dinin hangi söylemsel işlevlerle dolaşıma girdiğini ve blackpill epistemolojisiyle nasıl bir ilişki kurduğunu incelemektedir. İncel literatürü ağırlıklı olarak kadın düşmanlığı, anti feminizm, erkek mağduriyeti, dijital radikalleşme ve şiddet riski üzerinde yoğunlaşırken dinî göstergelerin forum söylemindeki işleyişi sistematik bir araştırma problemi haline gelmemiştir. Söz konusu boşluktan hareket eden çalışma, incels.is forumunda dinin kurumsal aidiyet veya bireysel inanç beyanına indirgenemeyen işlevsel konumlarını çözümlemeyi amaçlamaktadır. Veri kaynağını, 2017–2023 döneminde forumda yayımlanmış 6.411.970 gönderiden oluşan arşiv meydana getirmektedir. Hesaplamalı metin analizi ile bağlam temelli nitel içerik analizini birleştiren çok aşamalı araştırma tasarımı kapsamında genel din ve inanç kavramları, belirli dinler ve dinî kimlik göstergeleri ile incel kriptolekti içinde türetilen din bağlantılı jargon terimleri incelenmiş, frekans, bigram ve birlikte-geçiş analizleri aracılığıyla oluşturulan aday havuzdan seçilen 160 gönderi bağlamsal olarak kodlanmıştır. Dinin incel söylemindeki işleyişi teodise ve anlam arayışı, dinî başa çıkma ve epistemik çerçeveleme, dinî normativite ve cinsel düzen olmak üzere üç analitik eksen üzerinden değerlendirilmiştir. Bulgular, dinin incel söyleminde tekil ve bütünlüklü bir inanç sistemi görünümü taşımadığını, cinsel ve romantik yoksunluğun açıklanması, acının taşınması, erkeklik statüsünün yeniden kurulması ve cinsiyetlendirilmiş düzen arayışlarının meşrulaştırılması süreçlerinde değişken işlevler kazandığını göstermektedir. Dinî teodise dışlanmayı aşkın anlam şemaları içinde yorumlamaya yönelirken blackpill, bedensel eşitsizliği, kadın seçiciliğini ve cinsel hiyerarşiyi değiştirilemez gerçekliğin kanıtları olarak sabitleyerek incel söylemini seküler bir karşı-teodise üretim alanına dönüştürmektedir. Dinî başa çıkma biçimleri kimi bağlamlarda telafi edici işlev kazanmakta, kimi bağlamlarda cope etiketi aracılığıyla geçersizleştirilmektedir. Dinî normativite ise arzu, beden, evlilik, bekâret, cemaat ve erkeklik konumuna ilişkin düzenleyici hükümler üretirken blackpill epistemolojisinin üst ölçütü tarafından sürekli sınanmaktadır. Araştırma, dinî göstergeleri dijital karşı-kültürlerde anlam, başa çıkma ve norm üretimine katılan işlevsel söylemsel kaynaklar olarak kavramsallaştırmakta, incel söylemini karşı-teodise üretimi, kırılgan telafi biçimleri ve yeniden kurulan normatif düzen arasındaki geçişler üzerinden açıklayarak din sosyolojisi ile incel çalışmaları arasında özgün bir analitik hat önermektedir.