Tuz stresi koşullarında yetiştirilen marul ve yaprak salatada (lactuca sativa) nanopartiküler demir oksit, çinko oksit, bakır oksit ve magnezyum oksit uygulamalarının agro-morfolojik ve fizyolojik etkilerinin belirlenmesi

Abstract

Bu tez çalışmasında, marul ve yaprak salatada Demir Oksit (Fe₃O₄), Çinko Oksit (ZnO), Bakır Oksit (CuO) ve Magnezyum Oksit (MgO) nanopartikül uygulamalarının farklı tuz konsantrasyonlarında (50 ve 100 mM NaCl) agro-morfolojik, fizyolojik ve biyokimyasal parametreler üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Tuz stresi, bitki büyümesini ve verimliliğini azaltan önemli bir abiyotik stres faktörü olup, marul gibi glikofit bitkilerde ciddi verim kayıplarına yol açmaktadır. Nano gübreler, 0.1-100 nm boyutları sayesinde besin elementlerinin kök ve yaprak yüzeyinden bitkiye alımını kolaylaştırarak stres koşullarında dayanıklılığı artırabilmektedir. Çalışmada baş yüksekliği, yaprak sayısı, yaprak eni-boyu, bitki yaş ve kuru ağırlığı, kök ağırlıkları, klorofil A ve B, karotenoid, mineral element içerikleri (Cu, Fe, Mg, Zn, Na, K, Ca), antioksidan enzim aktiviteleri (CAT, APX), MDA, toplam şeker ve C vitamini gibi 27 parametre değerlendirilmiştir. Fe-NP, Zn-NP, Cu-NP ve Mg-NP uygulamaları ile bazı morfolojik, fizyolojik ve biyokimyasal parametrelerde anlamlı artışlar belirlenmiştir. Bulgular, nanopartikül uygulamalarının özellikle uygun doz ve uygulama şeklinde (toprak/yaprak) tuz stresinin olumsuz etkilerini azaltabildiğini ve bazı kombinasyonlarda verim ve kaliteyi artırabileceğini göstermiştir. Sonuçlar, nanopartiküler gübrelerin marul ve yaprak salta yetiştiriciliğinde sürdürülebilir ve etkili bir yöntem olabileceğini ortaya koymuştur.