Beslenme ahlakı: Vegan ve helal beslenmenin epistemolojik mukayesesi

Abstract

Çalışma, vegan beslenme ile helal beslenmenin dayandığı epistemolojik temelleri, ilkeleri ve sınırlılıkları incelemektedir. Bu bağlamda beslenmenin biyolojik zorunluluğu, kültürel etkileri, tıbbi sınırları, hukuki boyutu ve sosyolojik yansımalarıyla birlikte, bütüncül bir perspektif içinde beslenme ile felsefe arasındaki ilişki incelenmiştir. Beslenme eylemini epistemik sınırları aşarak insanın kendini, doğayı, diğer canlıları ve Tanrı'yı kavrayış biçimini belirleyen ontolojik bir zemin olarak ele almaktadır. Tezin ulusal ve uluslararası düzeyde literatüre özgün katkısı, beslenme etiği tartışmalarında veganizm ve helal beslenmeyi etik açıdan mukayese etmesidir. Birinci bölümde beslenme etiğinin felsefe tarihinde aldığı biçimleri incelenmiştir. Bu bölüm, Antik Çağ'dan modern çağın teknoloji merkezli paradigmalarına kadar uzanan süreçte beslenmedeki etik değişimleri gösterebilmek adına çalışma için önem arz etmektedir. İkinci bölüm beslenme epistemolojisine odaklanarak bilginin, inancın ve kültürel anlamın gıda tercihlerini nasıl şekillendirdiğini incelemektedir. Helal ve vegan beslenmenin bilgi temellerini, tutarlılıklarını ve sınırlarını karşılaştırmalı biçimde değerlendirmektedir. Üçüncü bölümde ise beslenmenin fenomenolojik yönü merkeze alınmakta, insanın yeme edimi üzerinden kendisiyle, toplumla, tabiatla ve Tanrı'yla kurduğu ilişkinin varoluşsal boyutları araştırılmıştır. Beslenme etiği bağlamında veganizmin hayvan merkezli acı felsefesi, acının anlamı ve acı-beslenme ilişkisine dair kökensel sorunlar ele alınmıştır. Varoluşsal bir deneyim olarak acının anlamı üzerine yürütülen tartışmalar bu düzlemde beraber değerlendirilmiştir. Bu çerçevede insanın beslenme eylemi üzerinden dünyadaki ontolojik konumu ve varlıkla kurduğu ilişki aydınlatılmaya çalışılmıştır. Tez, beslenmenin felsefi anlamda insanın etik sorumluluğunu, beslenme tercihlerinin epistemolojik temellerini, beslenme ile ortaya çıkan ontolojik ufkunu belirleyen çok katmanlı bir fenomen olduğunu ileri sürmektedir.