Mevlânâ’nın “Mesnevî” İsimli Eserinde Metaforik Anlatımın Metafizik Boyutu

Abstract

ÖZET \r\n \r\nMevlânâ’nın Mesnevî’sinde tasavvufî metafizik öğretisi metaforik biçimde ifade \r\nedilmektedir. Söz konusu eserin içerdiği derin manevî bilgilere ulaşılması, büyük ölçüde \r\neserin dokusunu oluşturan metaforik ve sembolik dilin anlaşılabilmesine ve \r\nçözümlenmesine bağlıdır. Bu çalışmada Mesnevî’nin anlatım şekli ile felsefî içeriği \r\narasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bu amaçla, Mesnevî’de yer alan metaforlar ile diğer \r\ndolaylı ifade biçimleri (örneklemeler, benzetmeler, kıyas, taklit vb.) analiz edilmiştir. \r\nBunun yanında özel bir mesaj veya mecazî bir mânâyı taşıyan bazı hikâyeler alegorik \r\niçerikleri bakımından incelenmiştir. Araştırma esnasında yapısal ile göstergesel \r\nçözümleme yöntemleri ve hermeneutik yorumlama teknikleri uygulanmıştır. Analiz \r\nneticesinde tespit ettiğimiz sembol grupları arasındaki ilişkilere ve bağlantılara \r\ndayanarak, Mesnevî’de yer alan metaforlar sisteminin bir tasviri şematik şekiller halinde \r\ngösterilmiştir. \r\nMevlânâ Mesnevi’de mecazî dili nasıl okumak gerektiği konusunda bir takım \r\nteknikler sunmaktadır. Mevlânâ tarafından sunulan teknik, sûret ile mânâ, gösteren ile \r\ngösterilen arasındaki ilişkilerin çözümlenmesine dayanmaktadır. Onun önerdiği diğer \r\nteknikler arasında; dinleme ve görme gibi, çağdaş hermeneutik araştırmacılar tarafından \r\nda önemi vurgulanan yaklaşımların yanı sıra, susmak ve âşık olmak gibi Tasavvuf \r\ngeleneği dışında pek yaygın olmayan teknikler de bulunmaktadır. Bu bağlamda, \r\nMevlânâ’nın, XX. Yüzyılda dilbilim alanında yapılan birçok yeni yaklaşıma önderlik \r\nyaptığı belirlenmiştir. \r\nMevlânâ’nın seçmiş olduğu mecazî anlatım üslubunun de Tasavvufî eğitim \r\namacına hizmet ettiğini öne sürebiliriz. Mevlânâ’nın amacı, yalnız eseri ve içeriğini \r\nokutturmak değil, aynı zamanda okumayı öğretmek, metafizik geçekleri anlayabilen bir \r\ninsan yaratmaktır.\r\n\r\n\r\nABSTRACT \r\nSufi metaphysic doctrine in Rumi’s poem Masnawi is expressed in a \r\nmetaphorical way. Understanding of deep spiritual knowledge of this poem essentially \r\ndepends on the perception of its metaphorical and symbolical languages. The present \r\nwork is an assessment of the relationships between Masnawi’s philosophical content and \r\nits narrative forms. For this purpose, the metaphors and other indirect expressions that \r\ncome into view in Masnawi (examples, comparisons, symbols, imitations and etc.) are \r\nanalyzed. Besides, some stories from Masnawi, which carries a specific message or a \r\nmetaphorical meaning, are reviewed for their allegorical contents. During this study the \r\nmethods of structural and semiotic analysis and hermeneutic interpretation techniques \r\nwere used. Based on the relations and connections between the metaphors groups that \r\nwere determined during the study, the system of Masnawi’s metaphors was presented in \r\nthe schematic patterns. \r\nWe have found that Rumi, who symbolically presented the Sufi doctrine in \r\nMasnawi, also offered a methodology about how to read this special text. The reading \r\ntechnique of a metaphorical text by Rumi is based on an analysis of the relationships \r\nbetween the form and meaning, or the signifier and signified. Among other techniques \r\nthat proposed by Rumi, in addition to listening and seeing, which are stressed by the \r\ncontemporary hermeneutic researches, there are other techniques, which not so common \r\nout of the Sufism’s tradition, such as keeping silent and being in love. In this context, it \r\nis understood that Rumi became a harbinger of several new approaches in linguistics of \r\nthe 20th\r\n century. \r\nWe can assert that Rumi’s metaphorical style of narration serves for Sufi \r\neducation. In this way, the main purpose of Rumi was not only to pursue the reading and \r\ncontent’s acceptance of Masnawi, but at the same time to grow up a human being who \r\ncan understand metaphysic realities.\r\n