Michel Foucault'nun biyoiktidar kuramı bağlamında google'ın gözetim pratiklerinin incelenmesi

Abstract

Bu tez; Michel Foucault'nun iktidar mefhumunun en yeni ve gelişmiş biçimi olarak ele aldığı biyoiktidar kavramı bağlamında, günümüzde küresel teknoloji şirketlerinin en büyüklerinden olan ve bilgiye ulaşma konusunda oldukça ayrıcalıklı bir konumda bulunan Google şirketinin gözetim pratikleri üzerinden şirketin bir tür biyoiktidar olarak ele alınmasının gerekliliği sorunsalından hareket etmektedir. Tezin birinci bölümünün ilk kısmında, gözetim kavramına tarihsel ve kuramsal bir çerçeve çizilmiştir. Bu kısımda panoptikon teorisi başta olmak üzere birçok farklı gözetim teorisine yer verilmiştir. Birinci bölümün ikinci kısmında ise, Foucault'nun biyoiktidar kuramı ele alınmıştır. Burada kavrama yönelik teorik açıklamaların yanı sıra gözetimle ve küresel teknoloji şirketleri ile ilişkisi bağlamında biyoiktidar kavramı açıklanmıştır. Tezin ikinci bölümünde; Google şirketinin kuruluşu, şirketin temel yapısı ve gözetimle ilişkisi gibi noktaların yanı sıra şirketin gözetim pratikleri ve ekonomik gücü, şirkete ait olan Google Arama, YouTube, Android, Google Chrome, Google Haritalar gibi uygulamalar ve programlar üzerinden incelenmiştir. Tezde; Google şirketinin gözetim pratiklerinin, şirketin bir tür biyoiktidar olarak ele alınmasına neden olacak biçimde insanların hayatlarını kuşattığı ve buna ek olarak bilgi konusundaki ayrıcalıklı konumu dolayısıyla şirketin bir tür biyoiktidar niteliği taşıdığı düşüncesinden yola çıkılmaktadır. Bu doğrultuda Foucault tarafından biyoiktidar analizinin son kertede devletler düzeyinde yapılmasının günümüzde yetersiz kaldığı ve biyoiktidar analizinin küresel şirketler düzeyinde yapılmasının gerekliliği öne sürülmektedir. Bu doğrultuda Google şirketi çalışma nesnesi olarak belirlenmiş ve bu şirketin gözetim pratikleri üzerinden bir inceleme yürütülmüştür.