Priştine-Belgrad diyaloğu: Avrupa Birliği ve Rusya Federasyonu'nun süreç içerisindeki rolü (2011-2024)

Abstract

Bu araştırma, 2011-2024 yılları arasında Kosova ve Sırbistan arasında gerçekleşen Priştine-Belgrad Diyaloğu'nda, AB arabuluculuğunda yaşanan gelişmeleri ve AB'nin etkisini incelemeyi amaçlamıştır. Özellikle, Kosova'nın bağımsızlık ilanından sonra başlayan bu diyaloğun tarihsel sürecini, Avrupa Birliği ve Rusya Federasyonu'nun bu süreçteki rolünü ve dış politikaların nasıl şekillendiğini değerlendirerek, bölgesel barışın sağlanması adına önemli bir süreç olan bu diyaloğun başarıları ve karşılaşılan zorlukları ortaya koymayı hedeflemiştir. 2011 yılından itibaren gerçekleştirilen müzakereler, yapılan anlaşmalar ve dış aktörlerin, özellikle AB'nin, bu diyaloğa yaklaşımını analiz etmiştir. Ayrıca, bu süreçteki temel anlaşmazlıklar ve çözüm önerileri üzerinde durulmuş, AB'nin Kosova ve Sırbistan'a karşı uyguladığı politikalar değerlendirilmiştir. Çalışmada, içerik analizi yöntemini kullanılarak, Kosova-Sırbistan diyaloğuna ilişkin resmi belgeler, basın açıklamaları, medya raporları ve araştırma raporları gibi yazılı materyalleri incelenmiştir. Bu materyallerin analizi, AB'nin Kosova ve Sırbistan'a yönelik tutumlarını, söylemlerini ve politikalarını anlamaya yönelik yapılmıştır. Araştırmada, AB yetkililerinin söylemleri, medya haberleri, uluslararası kuruluş raporları ve kamuoyu araştırmalarından faydalanılmıştır. Verilerin toplanmasında amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmış, içerik analizi ve karşılaştırmalı analiz teknikleriyle bulgular değerlendirilmiştir. Priştine-Belgrad Diyaloğu'nun başlangıcından itibaren yapılan önemli anlaşmaları ve müzakereleri ortaya koyan bu çalışmada, 2013 Brüksel Anlaşması gibi önemli dönüm noktalarının ve AB'nin arabuluculuğunun rolü vurgulanmıştır. AB'nin Kosova ve Sırbistan'a karşı izlediği politikaların, Kosova'nın mağduriyetine rağmen Sırbistan'a yakın bir yaklaşım sergileyip sergilemediği, eleştirilen tarafsızlık algısı ve bu süreçteki eşitsiz tutumlar da detaylı bir şekilde incelenmiştir. Araştırma, Priştine-Belgrad Diyaloğu'nun bölgesel barış ve istikrar açısından önemli bir süreç olduğunu ancak sürecin başarılı olabilmesi için Kosova ve Sırbistan arasında daha fazla güven inşa edilmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, AB'nin bu diyaloğa dair tarafsızlık algısının, özellikle Kosova'nın mağduriyetine rağmen Sırbistan'ın taleplerine daha yakın bir yaklaşım sergilenmesi nedeniyle eleştirildiği, bu durumun sürecin ilerlemesine engel teşkil ettiği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, uluslararası aktörlerin eşit olmayan yaklaşımlarının, diyaloğun etkinliğini ve kalıcı barışın sağlanmasını zayıflattığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Priştine-Belgrad Diyaloğu, Kosova, Sırbistan, Avrupa Birliği, Rusya Federasyonu.