Dünyada tarım topraklarının korunmasına yönelik yasal düzenlemeler ve politikalar

Abstract

arım topraklarının korunması, artan nüfusun gıda talebinin karşılanması ve çevresel sürdürülebilirliğin sağlanması açısından büyük öneme sahiptir. Başta kentsel yayılma ve gelişim faaliyetleri ile iklim değişikliği gibi küresel çevresel tehditler, tarım topraklarının sürdürülebilir biçimde yönetilmesi ile tarımsal ekosistemlerin korunmasını zorlaştırmaktadır. Bu tez çalışmasında tarım sektörü gelişmiş ve uluslararası politika süreçlerine aktif katılım sağlayan ülkeler ile aile çiftçiliği ve üretim havzaları açısından stratejik öneme sahip ülkelerin tarım topraklarının korunmasına yönelik yasal düzenlemeler ve politikalar incelenmiş; mülkiyet yapısı, kullanım hakları, gıda güvencesi, çevre politikaları, kamu hakkı, şeffaflık ve mekânsal planlama süreçleri gibi temel konular etrafında tarım topraklarının başta amaç dışı kullanıma karşı korunmasına yönelik çalışmalara katkı sunulması amaçlanmıştır. Çalışmada ulaşılan temel bulgular, tarım topraklarının korunmasının yalnız ekonomik ve gıda güvencesine katkısı değil; çevresel sürdürülebilirlik ve sosyal adalet ilkeleriyle birlikte ele alınması gerektiğini göstermektedir. Birçok ülkenin yasal düzenlemelerinde, mülkiyetin sınırlandırılması, amaç dışı kullanımın önlenmesi ile amaca yönelik doğru kullanımın sağlanması ve şeffaf mekânsal planlama süreçlerinin zorunlu hale getirilmesi gibi düzenlemelerin yer aldığı görülmüştür. İncelenen örneklerin çoğunda toprak, yalnız ekonomik bir kaynak değil; aynı zamanda sosyal ve çevresel bir varlık olarak değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda, devletlerin yalnızca düzenleyici rol üstlenmesi değil, aynı zamanda mekânsal kullanım süreçlerinde aktif olarak destekleyici ve koruyucu bir role sahip olması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.