Kur'an'da se-ne-ne kökü ve terkiplerinin dilbilimsel ve muhtevâ tahlîli

Abstract

Tez çalışmamız, Kur'an'da se-ne-ne Kökünden gelen kelimeleri, konulu tefsîr çerçevesinde incelemektedir. Bir giriş, iki ana bölüm, değerlendirme, sonuç ve kaynakça bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin önemi, amacı, problemi, yöntem ve kaynakları ortaya konulmuştur. Birinci bölümde se-ne-ne kökü etimolojik ve semantik boyutuyla incelenmiştir. Câhiliye devrinde de kullanılan sünnet kelimesine verilen anlamları tesbit edebilmek için ilk dönem itibariyle kayda geçen veriler taranmış, bu veriler neticesinde 'diş' kökünden gelen kelimenin 'iz sürme' ortak anlamı ile düzenli bir süreklilik anlamında birleştiği sonucuna varılmıştır. Sonrasında Kur'an'da se-ne-ne Kökünden gelen kelimelerin Kur'an'da geçen kullanımları ele alınmış, ardından özellikle de sünnet kelimesinin Kur'ândaki formları ele alınıp istatistiği yapılmıştır. Elde edilen veriler ışığında sünnetullâh terkibine tanım getirilmiş, bu düzlemde Kur'an'da sünnetullâhın anlam çerçevesi ve sünnetullâh ile yakın anlamlı kelimeler olan kelime, ḳavl, haḳḳ ve eyyâm- eyyâmullâh kelimeleri sünnetullâh ile yakınlık yönleriyle incelenmiştir. Ardından Kur'an'ın tanıttığı boyutlarıyla sünnetullâhın özellikleri açıklanmıştır. İkinci bölümde içinde sünnet-sünnetullâh geçen âyetleri içine alan sûreleri özellikleriyle tanıtılmasının ardından bu âyetler, bağlamlarıyla incelenmiştir. Bu çerçevede on sûrenin onbir âyetini nuzûl dönemi, içeriği, sûre içindeki konum boyutlarıyla ele alınmıştır. Bu âyetlerin hepsinin geçmişe vurgusunun olması hasebiyle âyetin içerdiği anlamları özellikle geçmiş dönemlere şâhitlik eden Kur'ân kıssalarıyla canlı örnekler halinde sunulma gayretine girilmiştir.