Tavuk dışkısının kontrollü ortamda kompostlaştırılması amacıyla iki aşamalı kompostlaştırma yönteminin geliştirilmesi

Abstract

Bu çalışmada; tavuk dışkısı ve bitkisel sap/saman karışımından kompost yapılması için havalandırmalı statik yığın (HSY) + tünel kompostlaştırma (TK) yönteminden oluşan iki aşamalı kompostlaştırma yönteminin (HSY + TK) geliştirilmesi, geliştirilen yöntemin havalandırmalı statik yığın kompostlaştırma (HSY) ve tünel kompostlaştırma (TK) yöntemleriyle enerji tüketimi, ortam koşulları, kimyasal parametreler ve kompost kalite kriterleri yönünden karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, HSY kabinleri inşa edilmiş ve yığınlar oluşturulmuştur. TK yöntemiyle HSY yöntemi eş zamanlı olarak çalıştırılmaya başlatılmıştır. Havalandırmalı statik yığın + tünel kompostlaştırma, Havalandırmalı statik yığın ve Tünel kompostlaştırma yöntemleriyle tavuk dışkısı ve bitkisel sap/saman karışımından 3 farklı kompost üretimi gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; HSY yönteminde yığın sıcaklığı 20. günde dış ortam sıcaklığı ile yakın seviyeye ulaşmış olup kompostlaştırma işlemi tamamlanmıştır. TK yönteminde ise 32. günde kompost dış ortam sıcaklığına yaklaşmış, işlem tamamlanmıştır. HSY+TK' da ise 15. günde HSY'deki materyalin yarısı, kompostlaştırma işleminin tamamlanması ve olgunlaşma aşaması için TK' ye alınmış, 17. günde kompostlaştırma tamamlanmıştır. Elde edilen değerler ışığında HYS' de 20 günlük süreçte 788 kWh, TK' da 819 kWh, HSY + TK' da 443 kWh enerji tüketimleri hesaplanmıştır. Enerji tüketimi bakımından HSY+TK' nin en az enerji tükettiği tespit edilmiştir. Ayrıca farklı yöntemlerle elde edilen kompostların; nem oranları %9.70-19.47, organik madde oranı %75.43-81.40, organik karbon oranı %68.70-72.40, pH 5.26-6.30, EC 2.37-3.63 mS cm-1, C/N oranı 18.45-21.98, tuz miktarı %2.13-2.20, azot oranı %3.13-3.93, fosfor oranı %0.40-0.41, potasyum oranı % 1.57-1.60, bakır oranı 60.33-63.00 ppm, çinko miktarı 438.00-438.67 ppm, mangan miktarı 345.00-361.67 ppm, demir miktarı 500.00-510.33 ppm, magnezyum oranı %0.40-0.44, kalsiyum oranı %0.90-1.03 aralığında bulunmuştur.