Uluslararası hukukta silahlı çatışmalar nedeniyle yerinden edilmiş kişilerin korunması

Abstract

Silahlı çatışmalar ve yerinden edilme arasında tartışmasız bir ilişki vardır. Gerek devlet sınırları içinde gerek sınırların dışına doğru gerçekleşen nüfus hareketlerinin temel sebebinin çoğunlukla silahlı çatışmalar olduğu kabul edilmektedir. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği verilerine göre zulüm, çatışma, şiddet, insan hakları ihlalleri ve kamu düzenini ciddi şekilde bozan olaylar nedeniyle dünya çapında 2024 yılı sonu itibarıyla 37,9 milyon kişi mülteci statüsünde, 68,3 milyon kişi ise ülke içinde yerinde edilen kişi olmak üzere 122,6 milyon insan yerinden edilmiştir. Ancak silahlı çatışmalar nedeniyle yerinden edilen kişilerin hem ülke dışına çıkan hem de ülke içinde yerinden edilmiş kişiler olarak korunması hiçbir zaman kapsamlı bir şekilde ele alınmamıştır. Bu tez silahlı çatışmalar nedeniyle yerinden edilen kişilerin uluslararası hukuk kapsamında korunmasına ilişkin bütünsel bir çalışma ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çatışma mültecileri, savaş mültecileri veya insani mülteciler olarak adlandırılan silahlı çatışmalar nedeniyle yerinden edilmiş kişilerin korunması uluslararası hukukta uluslararası mülteci hukuku, insancıl hukuk ve insan hakları hukuku arasında parçalı bir yapıya sahiptir. Uluslararası mülteci hukuku, insancıl hukuk, insan hakları hukuku, her biri farklı bağlamlarda ve sınırlamalarla hareket eder, bununla birlikte birbirini tamamlayan rollere sahiptirler. Tez, bu hukuk dallarının birlikte uygulanabilirliğini inceleyerek, silahlı çatışmalar nedeniyle yerinden edilen kişilere yönelik daha etkin ve bütüncül bir koruma çerçevesinin oluşturulması gerektiğini savunmaktadır.