De l’archive au flux numérique : Mémoire et Histoire dans 14 de Jean Echenoz, Dora Bruder de Patrick Modiano, L’ignorance de Milan Kundera et Survivre de Frederika Amalia Finkelstein
Loading...
Date
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Ankara Üniversitesi
DOI
Abstract
Bu çalışma, Jean Echenoz’nun 14, Patrick Modiano’nun Dora Bruder, Milan Kundera’nın L’Ignorance ve Frederika Amalia Finkelstein’ın Survivre adlı romanlarında bellek ile tarih arasındaki ilişkinin, arşivsel izden dijital akışa uzanan dönüşümünü karşılaştırmalı ve transkronolojik bir yaklaşımla incelemektedir. Araştırmanın temel sorusu, belleğin taşıyıcılarının, toplumsal çerçevelerinin ve zamansal düzenlerinin değişmesinin roman anlatısının biçimlerini nasıl yeniden yapılandırdığıdır. Çalışma, Birinci Dünya Savaşı, İkinci Dünya Savaşı, siyasal sürgün ve çağdaş medyatik şiddet gibi birbirinden farklı tarihsel deneyimleri özdeşleştirmeden, bu deneyimlerin hatırlanabilir, aktarılabilir veya unutulabilir hâle gelmesini sağlayan anlatısal süreçleri karşılaştırmaktadır. Yakın okuma ve karşılaştırmalı metin çözümlemesine dayanan yöntemde anlatıcı, zaman düzeni, mekân, türsel melezlik, tanıklık, kimlik, travma, nesne, arşiv, görüntü ve dijital veri gibi unsurlar birlikte ele alınmıştır. Kuramsal çerçeve; Paul Ricœur’ün anlatı zamanı ve anlatısal kimlik, Maurice Halbwachs’ın belleğin toplumsal çerçeveleri, Pierre Nora’nın bellek mekânları, Jacques Derrida’nın arşiv, Giorgio Agamben’in tanıklık ve boşluk, François Hartog’un şimdiki zaman merkezlilik ve Bernard Stiegler’in teknik bellek kavramları etrafında oluşturulmuştur. Çalışmada önerilen İz-Arşiv-Nesne-Görüntü-Dosya-Akış-Veri modeli, bellek taşıyıcılarının doğrusal biçimde birbirinin yerini almadığını; farklı rejimlerin üst üste binerek yeni koruma, seçme, dolaşım ve unutma biçimleri ürettiğini göstermektedir. 14’te ironi, eksilti ve kısalık, savaşın kahramanlık anlatılarını zayıflatırken bireyin askerî düzeneğin içinde silinişini görünür kılar. Dora Bruder’de belgesel kesinlik ile biyografik bilinmezlik arasındaki
gerilim, eksikliği kapatmak yerine etik bir anlatı sorumluluğuna dönüştürür. L’Ignorance, bireysel anıların paylaşılmasını sağlayan toplumsal çerçevelerin çözülmesiyle ortaya çıkan iletişimsizliği ve aidiyet kaybını açığa çıkarır. Survivre ise görüntü, bildirim ve şiddet haberlerinin kesintisiz dolaşımının dikkati parçaladığını, duygulanımın süresini kısalttığını ve olayları birbirinin yerine geçebilir hâle getirdiğini gösterir. Sonuç olarak tez, izlerin yokluğu ile enformasyon fazlalığının tarihsel olarak farklı olmakla birlikte belleğin anlaşılırlığını zayıflatan iki ayrı mekanizma oluşturduğunu savunmaktadır. Romanın eleştirel gücü, geçmişi bütünüyle kurtarmasında değil, izleri bağlama yerleştirmesinde, boşlukları görünür kılmasında, dolaşımı yavaşlatmasında ve tekil deneyimleri anonim kategorilere ya da verilere indirgenmekten kısmen korumasında ortaya çıkmaktadır.
Description
Keywords
Citation
Collections
Endorsement
Review
Supplemented By
Referenced By
Rights and licensing
openAccess
Google Scholar
Scholar'da Ara ↗ Bu yayında DOI yok — Altmetric/Dimensions/PlumX/BIP! rozetleri DOI gerektirir.
