Milli Mücadele Döneminde Elviye-i Selase ve Milletvekilleri

Abstract

Elviye-i Selase Osmanlı döneminde Kars Ardahan ve Batum sancaklarından\r\nolusan bölgeye verilen isimdir. Bu bölge 1877-1878 Osmanlı Rus Savası sonrası\r\nsavas tazminatı olarak Osmanlı yönetiminden çıkarak 40 yıl boyunca Rus isgali\r\naltında kalmıstır. Bu bölge 3 Mart 1918 tarihinde Türkiye ve Sovyet Rusya arasında\r\nyapılan Brest-Litovsk Antlasması ile tekrar anavatana katılmıstır.\r\nElviye-i Selase, Milli Mücadele yıllarında çizilen Misak-ı Milli sınırları\r\niçerisinde yer almıstır. Ancak Sovyet Rusya özellikle Batum’u ilk fırsatta yeniden\r\nelde etmek istemistir.\r\n12 Ocak 1920\'de açılan Son Osmanlı Mebusan Meclisi 16 Mart 1920\'de\r\nĐngilizler tarafından kapatılmıstı. Son Osmanlı Mebusan Meclisi\'nin dağılmasının\r\nardından milli iradeyi kuvvetlendirmek amacıyla 23 Nisan 1920\'de TBMM açıldı. I.\r\nDönem TBMM\'ye Kars, Ardahan ve Batum’dan 10 vekil seçildi. 1921\'de Meclis’e\r\ngiren Ali Rıza Ataman (Kars), Fahrettin Erdoğan (Kars), Cavit Erdel (Kars), Osman\r\nServer Atabek (Ardahan), Filibeli Hilmi Bey (Ardahan), Akif Suner (Batum), Ahmet\r\nFevzi Erdem (Batum), Ahmet Nuri Efendi (Batum), Ali Rıza Acar (Batum) ve Edip\r\nDinç (Batum), Milli mücadelenin askeri safhasında isgal güçlerine karsı büyük bir\r\nmücadele örneği sergilediler. TBMM\'de yaptıkları konusmalarla da Elviye-i\r\nSelâse\'nin sıkıntılı yönlerini dile getirerek çözüm yolları aradılar.\r\nBatum, TBMM Hükümeti ve Sovyet Rusya arasındaki barıs görüsmelerinde\r\nönemli bir yer tutmustur. 16 Mart 1921 Moskova Antlasması ile Kars, Ardahan ve\r\nArtvin Türkiye’ye bırakılmak üzere Batum, Sovyet Rusya’ya bırakılmak durumunda\r\nkalınmıstır.