Meslek lisesi öğrencilerinin geometrik cisimlerin iki boyutlu temsillerini yorumlama ve oluşturma süreçleri

Abstract

Bu çalışmada, meslek lisesi öğrencilerinin geometrik cisimleri, iki boyutlu temsilleri ile anlama süreçlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada yarı yapılandırılmış görüşmeler ile öğrencilerin geometrik cisimlere ait kâğıt üzerindeki çizim temsillerini yorumlama ve oluşturma süreçleri detaylı bir şekilde incelenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla üç akademisyen, iki matematik öğretmeni ve bir makina tasarım ve teknoloji öğretmeninin uzman görüşü alınarak bir görüşme formu hazırlanmıştır. Bu form bir büyükşehirde bir meslek lisesinin makina tasarım ve teknolojisi alanındaki 11. sınıf düzeyinde dokuz öğrenciye uygulanmış ve yapılan bire bir görüşmeler video kaydına alınmıştır. Verilerin içerik analizi sonucunda elde edilen kodlara dayalı olarak sırasıyla kategoriler ve temalar oluşturulmuştur. Çalışmada görsel düşünme, çizimi geometrik cismin özellikleri ile ilişkilendirme ve geometrik nesne ile adını ilişkilendirme temalarına ulaşılmıştır. Bu temalardan görsel düşünme temasının altında; yaşam örnekleri ile ilişkilendirme, kritik olmayan özelliklerle ilişkilendirme ve çizim ile cismin boyutunu ilişkilendirme kategorileri yer almaktadır. Çizimi, geometrik cismin özellikleri ile ilişkilendirme temasının altında çizimi geometrik cismin tek özelliği ile ilişkilendirme, geometrik cismi prototipin özellikleri ile ilişkilendirme, sınıflama yoluyla ilişkilendirme, parçalar arası ilişkilendirme, temsilde görünen ile görünmeyeni ilişkilendirme kategorileri yer almaktadır. Geometrik nesne ile adını ilişkilendirme teması altında; temsil edilen geometrik cisim ile adını ilişkilendirme ve geometrik cismin temsil edilen bir parçası ile o parçanın adını ilişkilendirme kategorileri yer almaktadır. Çalışmanın sonucunda öğrencilerin bazı durumlarda geometrik cismin yalnızca kritik olmayan özelliklerini dikkate aldıkları, bazı durumlarda ise geometrik cismin kritik özellikleri ön planda tuttukları bazı durumlarda ise geometrik cismin bir veya birkaç kritik özelliği ile temsilindeki görsel özellikleri birlikte ele alarak yorumlama ve oluşturma yaptıkları gözlemlenmiştir. Geometrik cismin kritik özelliklerinin dışında temsilindeki görsel özelliklerine odaklanan öğrencilerin yorumlama ve oluşturma yaparken prototiple sınırlı düşündükleri, hatalı genellemelerle sınıflama yaptıkları ve parça bütün ilişkisini geliştiremedikleri belirlenmiştir. Bu süreçte öğrencilerin geometrik cisim ile kendisinin veya bazı parçaları ile onların adı arasında ilişkilendirmede zorlandıkları ve yaşadıkları bu zorluğun diğer becerileri de olumsuz etkilediği gözlemlenmiştir.