Farklı depolama koşullarının soğanın hasat sonrası fizyolojisine etkisi

Abstract

Çalışmada, farklı depolama koşullarının kuru soğan çeşitlerinde hasat sonrası fizyolojik özelliklerine etkileri araştırılmıştır. Bitkisel materyal olarak, Afganistan'ın Kunduz bölgesine özgü iki yerel soğan çeşidi olan ''Kunduz Beyazı'' ve ''Kunduz Kırmızısı'' ile Türkiye menşeli ''Soçi'' ticari çeşidi kullanılmıştır. Bu çeşitler, hasat sonrası kürleme işlemine tabi tutulduktan sonra iki farklı depolama koşulunda (soğutmalı depolama: 0 ± 2 °C sıcaklık, %55-65 oransal nem; soğutmasız depolama: ortam koşulları) altı ay süreyle muhafaza edilmiştir. Depolama süresi boyunca soğan başlarında solunum hızı, ağırlık kaybı, suda çözünür kuru madde, filizlenme oranı, köklenme oranı, çürüme oranı, görsel dinlenme indeksi ve pazarlanabilir ürün oranı gibi temel fizyolojik ve kalite parametreleri incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, soğutmalı depo koşullarında depolanan soğanlarda filizlenme ve ağırlık kaybı gibi temel kalite kayıplarının anlamlı düzeyde azaldığı tespit edilmiştir. Özellikle ''Kunduz Kırmızısı'' ve ''Soçi'' çeşitleri, düşük sıcaklık ve yüksek oransal nem koşullarında daha stabil fizyolojik özellikler göstermiş, yüksek pazarlanabilir ürün oranı ile dikkat çekmiştir. Buna karşılık, ''Kunduz Beyazı'' çeşidi, soğutmasız depo koşullarına karşı daha duyarlı olup, bu koşullarda solunum hızı ve filizlenme oranlarında belirgin artışlar gözlenmiştir. Suda çözünür kuru madde değerlerinde depolama süresi boyunca genotipe ve depolama şekline bağlı olarak anlamlı değişimler meydana gelmiştir. Elde edilen bulgular, soğuk depolama sistemlerinin kuru soğanda kalite kaybını önlemede ve raf ömrünü uzatmada etkili olduğunu doğrularken, özellikle yerel çeşitlerin bu koşullara verdiği fizyolojik yanıtların bölgeye özgü depolama stratejilerinin geliştirilmesi açısından önemli olduğunu göstermektedir. Bu tez, Afganistan gibi modern depolama altyapısının sınırlı olduğu bölgelerde uygulanabilir muhafaza yöntemleri ve çeşit-seçim stratejileri açısından yol gösterici niteliktedir.