Borçlar hukukunda emredici hükümler ile serbest piyasa düzeni arasındaki ilişki ve iş sözleşmelerine asgari ücret müdahalesi bakımından görünümü

Abstract

Bu çalışmada hukuk ve ekonomi arasındaki ilişki, hukukun normatif ekonomik analizi yöntemi kullanılmak suretiyle, sözleşme müessesesi bağlamında incelenmiştir. Ancak ekonomik analiz hukuk nezdinde tek başına belirleyici ölçüt olarak kabul edilmemiş, hukukun kendi ilkeleri de dikkate alınarak karma bir yöntem benimsenmiştir. Yöntemin temeli piyasadaki fiyat oluşum mekanizmasına dayanmaktadır ve ele alınan konular bu bağlamda sınırlandırılmıştır. Bu bakış açısına dayanarak, emredici kurallara ihtiyaç ve müdahalenin sınırlarının tespiti amacıyla maddileştirme yaklaşımının sözleşme adaleti ve sözleşme özgürlüğü kavramları açısından ayrı ayrı ele alınması gerekli görülmüştür. Sözleşme özgürlüğünün maddileştirilmesinin zemini olarak piyasa başarısızlıklarına karşı önlem hedefi vurgulanmıştır. Bu yöndeki müdahaleler piyasanın kurulması bakımından zorunlu görülmüştür. Sözleşme adaletine ilişkin olarak ise, sözleşme özgürlüğünün ayakta tutulabilmesi için maddileştirici müdahalelerin istisnai olması gerektiği belirtilmiştir. Bu çerçevede fiyat oluşum mekanizmasına dair istisnai alan olarak ise asgari ücret düzenlemesi incelenmiştir. İşgücü piyasasındaki ücret mekanizmasının yapısı incelenmiş, asgari ücret müdahalesi olmaksızın işçinin kişiliğinin korunabilmesine imkân bulunmaması nedeniyle, bu müdahalenin gerekliliği ortaya konmuştur.