Japonca dolgu sözcüğü nanka'nın edimsel işlevleri ve ezgi görünümleri

Abstract

Bu tez çalışması, Japonca konuşma dilinde yaygın olarak kullanılan dolgu sözcüğü nanka'nın edimsel ve bürünsel özelliklerini incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, farklı söylemsel bağlamlarda kullanılan nanka'nın işlevlerini belirlemek ve bu işlevlerin ezgi örüntüleriyle ilişkisini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda söylem sesbilimi (discourse phonology) ve konuşma çözümlemesi (conversation analysis) kuramsal temel alınarak çözümlemeler yapılmıştır. Japonca Günlük Konuşma Derlemi'nden rastgele seçilen toplam 43 video kaydına ait yaklaşık 24 saatlik konuşma verileri incelenmiş; belirsizlik ifade etme, söylemi yumuşatma, zaman kazanma, onarım yapma, konu yönetme ve düşünce başlatma olmak üzere nanka'nın altı temel edimsel işlevi tespit edilmiştir. Çözümleme sürecinde sistematik bir yöntem izlenmiştir. İlk aşamada, seçilen 43 video kaydı yazıya dökülmüş, ardından Jefferson'ın çeviri yazım sistemi temel alınarak ELAN yazılımı aracılığıyla ayrıntılı çevriyazıya dönüştürülmüştür. Sonrasında dolgu sözcüklerinin geçtiği konuşma dizileri belirlenmiş ve özellikle nanka'nın işlevleri tablo hâlinde özetlenmiştir. Son aşamada ise tabloda belirlenen işlevlerin en net biçimde gözlemlendiği konuşma dizileri, konuşma çözümlemesi yöntemiyle detaylı olarak incelenmiş, dolgu sözcüğü nanka'nın edimsel işlevleri ile ezgi örüntüleri arasındaki ilişki bürünsel sesbilim çerçevesinde değerlendirilerek bulgular sunulmuştur. Ezgi analizleri sonucunda, her bir işlevin belirgin ezgi kalıplarıyla ilişkili olduğu ve nanka'nın konuşma akışını yönetmede stratejik bir rol üstlendiği ortaya konmuştur. Elde edilen bulgular, Japonca konuşma dilinde nanka'nın sadece bir dolgu sözcüğü olarak değil, iletişimde nezaket, dolaylılık ve sosyal uyumu sağlamada önemli bir söylem belirleyicisi olarak işlev gördüğünü göstermektedir.