Örgütlenme özgürlüğü, insan hakları ve toplumsal adalet perspektifinden sendikaların rolü: Türkiye ve uluslararası standartların karşılaştırmalı incelemesi

Abstract

Bu tez, örgütlenme özgürlüğünün insan hakları bağlamındaki yerini ve sendikaların bu özgürlük çerçevesinde sahip olduğu hakları derinlemesine analiz etmeyi amaçlamıştır. Örgütlenme özgürlüğü, yalnızca bireylerin haklarını savunabilmesi için değil, aynı zamanda toplumsal eşitlik, adalet ve ekonomik denge gibi temel değerlere ulaşılabilmesi açısından da vazgeçilmez bir unsur olarak değerlendirilmektedir. Demokratik toplumların inşasında merkezi bir rol oynayan bu özgürlük, bireylerin birlikte hareket ederek haklarını etkin bir şekilde koruma altına almalarını sağlamaktadır. Bu tez kapsamında örgütlenme özgürlüğünün tarihsel ve hukuki temelleri incelenmiş, ulusal ve uluslararası düzeydeki yasal dayanaklar ele alınmıştır. ILO’nun 87 ve 98 No’lu Sözleşmeleri, AİHS’nin 11. maddesi ve Avrupa Sosyal Şartı gibi uluslararası normlar doğrultusunda Türkiye’deki sendikal hakların uyum düzeyi analiz edilmiş; mevcut yasal çerçeve değerlendirilerek uygulamada karşılaşılan sorunlar belirlenmiştir. Küreselleşme ve dijitalleşmenin sendikal haklara etkileri incelenerek, yeni nesil çalışma modellerinin getirdiği fırsat ve zorluklar değerlendirilmiştir. Küresel rekabet, esnek çalışma biçimleri ve dijital platformların sendikal örgütlenmeye etkisi analiz edilmiş; sendikaların bu koşullara uyum sağlaması için atması gereken stratejik adımlar belirlenmiştir. Araştırma, Türkiye’de sendikal hakların uygulanmasındaki hukuki, sosyal ve ekonomik engelleri irdelemiş ve bu sorunların çözümüne yönelik öneriler geliştirmiştir. Yasal düzenlemelerin uluslararası standartlarla uyumu, toplumsal farkındalığın artırılması, sendikalaşma oranlarının yükseltilmesi ve sosyal diyaloğun etkinleştirilmesi gibi çözümler sunulmuştur. Sonuç olarak, bu çalışma, örgütlenme özgürlüğü ve sendikal hakların geliştirilmesinin bireysel düzeyde hakların korunmasını sağlamanın ötesinde, toplumsal refahın artırılmasına, demokratik süreçlerin güçlenmesine ve ekonomik dengeye katkı sunduğunu göstermiştir. Türkiye’nin sendikal haklar konusunda daha kapsayıcı, katılımcı ve etkili politikalar geliştirmesi gerektiği ortaya konulmuştur. Bu tez, örgütlenme özgürlüğü ve sendikal haklar alanında yapılacak gelecekteki araştırmalar ve reformlar için bir referans niteliği taşımayı ve pratik çözümler sunmayı amaçlamaktadır.