Mantıku't Tayr ve Mesnevî'de geçen hayvan metaforlarının psikolojik tahlili

Abstract

Tasavvuf, İslami ilimler arasında metaforik üsluba en sık başvuran ilim dalı olarak karşımıza çıkmaktadır. Sufiler farklı amaçlar doğrulusunda eserlerinde sıklıkla sembolik bir dil kullanmışlardır. Bu sembolik anlatımda özellikle hayvanlar aracılığıyla psikolojik çıkarsamalar dikkatleri çekmektedir. Metaforik anlatımda zengin bir anlatıma sahip Mantıku't-Tayr ve Mesnevi isimli eserlerde hayvan metaforlarının sıklıkla kullanıldığı ve sufilerin bu metaforlar vasıtasıyla psikolojik tahliller yaptığı görülmektedir. Biz bu çalışmamızda Mantıku't-Tayr ve Mesnevi'de psikolojik tahliller bağlamında daha çok kuşlar, eşek, köpek, öküz, deve, sinek, tilki vb. hayvan metaforlarının kullanıldığını gördük. Bu hayvan metaforları ile; nefis analizi, kişilik analizi, bilişsel bozukluklar ve pozitif psikoloji, insan ilişkileri, iç görü kazandırma, narsisizm ve kibir, kişisel gelişim başlıkları altında sınıflandırabileceğimiz psikolojik tahliller yaptıklarını gördük.