Mübhemâtü'l-Kur'ân edebiyatı ve mübhem bilgisinin tefsirlere yansıması

Abstract

Nüzûlünden itibaren Kur'ân'ı anlama ve yorumlama adına birçok çaba sarfedilmiştir. Bu çabalardan bir kısmı ayetlerdeki mübhem ifadelerin belirlenmesine yöneliktir. Mübhem ifadeler kapsamı, mahiyeti ve yorumlanışı itibariyle öznel bir nitelik taşımaktadır. Bu sebeple Kur'ân'daki varlığı hakkında farklı görüşler öne sürüldüğü gibi yorumlanması ve yorumlanmasının gerekliliği hakkında muhtelif düşünceler olmuştur. Özellikle sunduğu sığ ve lüzumsuz bilgilerden dolayı son dönemde ciddi eleştiriler alsa da bünyesinde Kur'ân tefsirine dair önemli bilgiler barındırdığından ötürü tefsirler için önemli bir kaynaktır. Bu çalışmada Mübhemâtü'l-Kur'ân'ın tarihi süreçte yorumlanışı ve tefsire katkıları analiz edilmiştir. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde klasik dönemde mübhemleri açıklayan rivayetlerin tefsirlerdeki istihdamı, Mübhemâtü'lKur'ân'ın ulûmu'l-Kur'ân kitaplarındaki yeri ve mübhemlerin istismarı olarak kabul edilen öznel yorumları ele alınmıştır. İkinci bölümde aynı metotla çağdaş dönem tefsirleri ve ulûmu'l-Kur'ân kitapları incelenmiştir. Bunun yanı sıra konunun eleştiri alan yönleri konu edinilmiştir.