Girişimcilik ekosistemi ve startup göçü: Türkiye ve Silikon Vadisi örneği

Abstract

Bu çalışma ekonomik coğrafya perspektifinden Türk startupların Silikon Vadisi'ne göçünün nedenlerini araştırmaktadır. Teknoparklar geliştikçe startupta çalışan başarılı yenilikçi girişimciler ve projeleri daha gelişmiş ekosistemlere yönelmesi gelişmekte olan ülkelerin temel problemleri arasında yer almaktadır. Benzer durum Türkiye'de de görülmektedir. Daha gelişmiş ekosistemlerin dünyadaki en üst noktasını Amerika'daki Silikon Vadisi oluşturmaktadır. Girişimciler Türkiye'deki ekosistemlerin eksikliklerini ve sınırlılıklarını veya gelişmiş ülkelerin ticarileşme ve diğer fırsatlardan oluşan avantajları nedeniyle daha gelişmiş ekosistemlere doğru hareket etmektedirler. Günümüzde gelişmekte olan ülkelerde ve Türkiye'de bazı girişimciler Silikon Vadisi gibi daha gelişmiş ekosistemlere taşınmış ve taşınmaya devam etmektedir. Teknoparkların ve yenilikçi girişimciliğin gelişmesini engelleyen gelişmiş ülkelerden kaynaklı bazı temel sorunlar bulunmaktadır. Başarılı yenilikçi girişimcilerin teknoparklardan gelişmiş ülke ekosistemlerine gitmesi bir sorundur. Bu sorunları ortaya çıkartmak Türkiye'deki mevcut girişimcilik ekosistemindeki hangi bileşenlerin, parametrelerin eksik kaldığını, aksadığını tespit etmek, göçen starupların gidiş nedenlerini Türkiye ve Silikon Vadisi ekosisteminin bileşenleri ışığında açığa çıkartmak bu çalışmanın temel amacıdır. Çalışma yapılırken Stam'ın girişimcilik ekosistemi modeli/yaklaşımı temel alınmıştır. Araşırma görüşme tekniği kullanılarak Silikon Vadisi'ndeki girişimcilerle Skype üzerinden, Türkiye'deki aktörlerle ise yüzyüze gerçekleştirilmiştir. Hem Silikon Vadisi'nden hem de Türkiye'den 25 katılımcı ile derinlemesine görüşmeler yapılarak Türk startupların göçü girişimcilik ekosisteminin bileşenleri bakımından değerlendirilmiştir. Saha araştırmasından elde edilen temel bulgular, girişimcilerin ürününe yeterli talebin Türkiye'deki ekosistemlerde olmaması, girişimcilerin Silikon Vadisi'nin ağından yararlanma isteği, yatırımcıların Türk Startupların ABD kuruluşlu olmasını istemesi ve startupların daha büyük pazara açılmak istemesi gibi faktörlerin Türk startupların Silikon Vadisine göçünün ana sebepleri olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, bu çalışma "Türk Startup'ların göçünün Türkiye'deki ekosistemin eksikliklerinden ziyade yurtdışındaki (bu örnekte Silikon Vadisi) girişimcilik ve yenilikçilik ekosisteminin çekiciliğinden kaynaklanmakta olduğu" hipotezinin büyük ölçüde geçerli olduğunu ima etmektedir.