Karikatürlerde Aranan Erkeklik İmgesi: Akbaba Dergisi Örneği

Abstract

Bu çalışmada Türkiye’de yayınlanmış mizah dergileri arasında önemli bir yeri olan Akbaba Dergisinin siyasi karikatürlerindeki erkeklik imgelerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Karikatür, mizah sanatında kullanılan yaygın bir tür ve gülmece içeren eleştirel bir araç olması nedeni ile okuruna mesajını kolayca iletebilmektedir. Karikatür ve çizerlerinin günceli takip etmesi, kamuoyu oluşturması ve karikatürün bir propaganda aracı olarak kullanılması gibi nedenlerden dolayı siyaset ile yakından ilişkilidir. Çalışmada karikatür sanatının siyaset ve politika ile olan ilişkisi Türkiye karikatür tarihinin farklılaşan dönemleri ile ele alınarak, okura sunulmuş karikatür imgeleri ataerkil kültür, toplumsal cinsiyet, erkeklik, babacılık ve siyaset gibi kavramlarla değerlendirilmiştir. Çalışma için seçilen teorik ve kavramsal çerçeve ile karikatür sanatının gelişimi içerisinde farklılaşan erkeklik imgesinin takibi yapılmıştır. Değerlendirme Akbaba Mizah Dergisinin tanık olduğu ve Türkiye siyaseti için önemli bir değişim anı olan çok partili döneme geçiş (1946) ile Demokrat Parti iktidarının olduğu 1950-1960 yılları arasını kapsamaktadır. Sonuç olarak, Akbaba Dergisi’nde, siyasetle ilişkili karikatürlerinde cinsiyetçi stereotiplere yer verildiği ve siyasi liderleri “kadınsılaştırma/erkeklikten dışlama” yoluyla temsil etmenin bir muhalefet etme aracı olarak kullanıldığı görülmüştür.