Karşılaştırmalı anayasa hukukunda kültürel kimlik hakkı

Abstract

Kültürel kimlik hakkı kişilerin ve toplulukların paylaştığı, sıklıkla değer verdikleri ve kolektif kimliklerini şekillendiren ve tanımlayan kültürel değerlerden oluşur. Kültürel kimlik hakkı, bir taraftan bu değerleri paylaşmayan topluluk ve kişilerin kültürel değerlerine saygı gösterilmesi anlamına gelir. Diğer taraftan herkesin tek başına veya başkalarıyla birlikte bir topluluk içinde dil, din, miras ve gelenekler gibi çeşitli yönleriyle kendi kültürel kimliğini özgürce seçebilmesi olarak anlaşılır. Bu bağlamda kültürel kimlik hakkı kültürel kimliğini özgürce seçme, bir topluluğa ait olup olmama, kültürel uygulamalarını ve yaşam tarzlarını hayata geçirme ve kültürel seçimlere saygı duyulmasını isteme hakkı olarak tanımlanabilir. Kültürel kimlik hakkının karşılaştırmalı olarak incelendiği bu çalışmada giriş bölümünde kültür, kimlik, kültürel kimlik ve kültürel haklar kavramları açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde kültürel kimlik hakkının öncelikle doğmuş olduğu uluslararası hukukta hakkın dar ve geniş anlamda bir incelemesi yapılmıştır. İlk aşamada Birleşmiş Milletler düzeyinde, ikinci aşamada bölgesel düzeyde kültürel kimlik hakkının nasıl düzenlendiği ele alınmıştır. Akabinde yerele inilerek ulusal düzeyde ulusal hukuklarda kültürel kimlik hakkının anayasa, kanun ve yargı yoluyla tanınması incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise kültürel kimlik hakkının hukuksal çerçevesi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda kültürel kimlik hakkının konusu ele alınmış; hakkın yararlanıcıları (özneleri), yükümlüleri incelenmiş; diğer kültürel haklar ve siyasal, sosyal ve ekonomik haklarla ilişkisi ortaya konulmuş; kültürel kimlik hakkının sınırlanması, kötüye kullanılamaması ve korunması karşılaştırmalı olarak incelenerek değerlendirilmiştir.