Kent içi ulaşım politikası: Ankara'da dolmuş

Abstract

Tarihte kentler medeniyetlerin gelişim merkezleri olmuştur. Yalnızca kırdan kente bir nüfus hareketi olmayan kentleşme, ekonomik, sosyal ve siyasi dönüşümleri de içermektedir. Kentleşme tarihsel olarak eski çağlara götürülebilse de bugünkü anlamıyla Sanayi Devrimi sonrasında ortaya çıkarak, yirminci yüzyılda hız kazanmıştır. Kentleşme sosyal, ekonomik ve kültürel gelişme fırsatları sunarken, çevresel tahribat, sosyal bozulma gibi sorunlar yaratmaktadır. Türkiye'de kentleşme temel olarak tarımda makineleşmeyle kırda açığa çıkan emek fazlası nedeniyle yaşanan göçle İkinci Dünya Savaşı sonrasında hız kazanmıştır. Ankara'nın kentleşme süreci ise ülkenin diğer kentlerinden daha önce, başkent oluşuyla yaşadığı imar hareketi ve göçle başlamıştır. Bu dönemde Cumhuriyet'in başkenti olarak Ankara'nın modern ve planlı bir kent olarak inşa edilmesi için azami çaba gösterilmiştir. Fakat nüfus artışının tahminlerin ötesinde olması, bazı grupların kentsel rantlardan yararlanma istekleri ve plan disiplinine uyulmaması gibi nedenlerle bu hedef tam olarak gerçekleştirilememiştir. Ankara'nın yaşadığı bu hızlı kentleşme sürecinde, önemli bir kentsel ihtiyaç olarak kent içi ulaşım hizmeti ortaya çıkmıştır. Kamunun bu hizmeti sunmada yetersiz kalmasıyla, hizmet geçici bir çözüm olarak görülen dolmuşlarca verilmeye başlamıştır. Fakat küçük girişimciler tarafından sunulan bu hizmet zamanla kurumsallaşarak, Başkent'in ana ulaşım sistemlerinden biri olmuştur. Bugün dolmuşçu esnafı verdikleri kentsel hizmet ve sahip oldukları siyasi, ekonomik güçle Ankara'nın kent içi ulaşımında önemli yerdedir. Tezde kentleşme ve kent içi ulaşım politikaları alanındaki literatür ortaya konularak, Ankara'nın kentleşme ve kent içi ulaşım sistemlerinin gelişimi incelenmiştir. Dolmuş taşımacılığının tarihsel gelişimi ve dolmuşların Ankara'nın kent içi ulaşımındaki mevcut yeri göz önünde bulundurularak, sistemin geleceği ve olası dönüşümler tartışılmıştır.