Melezleme yoluyla kesme gül ıslahı

Abstract

Çalışma, melezleme ıslahı yöntemi ile kesme gül çeşitlerinin geliştirilmesi amacıyla, 2017-2020 yılları arasında yürütülmüştür. Melezleme çalışmalarında, ana ebeveyn olarak; Rosa x hybrida L. türüne ait 10 farklı ticari kesme gül çeşidi (Layla, Myrna, Samourai, Avalanche, Sweet Avalanche, Jumilia, Annakarina, Magnum, Inferno, First Red), baba ebeveyn olarak ise yine aynı türe ait 5 farklı ticari kesme gül çeşidi (Jumilia, Magnum, Inferno, First Red, Moonlight) kullanılmıştır. Çalışmada, 46 farklı melez kombinasyonu oluşturulmuş ve 1775 adet melezleme yapılmıştır. Bütün gül genotiplerinin 2n=4x=28 kromozom sayısı ile tetraploid oldukları tespit edilmiştir. Baba ebeveyn olarak kullanılan genotiplerin canlı polen oranlarının %18.95 (Moonlight) ile %46.94 (First Red) arasında, polen çimlenme oranlarının ise %9.43 (Moonlight) ile %23.85 (Jumilia) arasında değiştiği belirlenmiştir. Melezlemeler sonucunda toplam 564 adet meyve ve 7724 adet tohum elde edilmiştir. Elde edilen F1 tohumlarının ortalama tohum çimlenme oranı %12.51 olarak belirlenmiştir. Melez bireylerde tekrarlı çiçeklenme, petal sayısı, petal rengi, çiçek sapı uzunluğu, gonca uzunluğu, gonca eni, çiçek çapı, dikenlilik, koku, çiçek sapı kalınlığı, boğum sayısı gibi özellikler bakımından morfolojik karakterizasyon yapılmıştır. Toplam 574 adet F1 genotipinin %94.10'unun (540 adet) tekrarlı çiçeklendiği, tüm kombinasyonlarda genotiplerin petal sayılarının 10-198 adet, çiçek çaplarının 4.01-13.64 cm, gonca boylarının 2.30-6.91 cm, gonca enlerinin 1.34-7.29 cm ve çiçek sapı uzunluklarının 12.00-70.20 cm arasında değiştiği saptanmıştır. Tüm ebeveynler kokusuz olmasına rağmen, tekrarlı çiçeklendiği belirlenen melez bireylerin %47.09'unun kokulu, %52.91'inin kokusuz olduğu tespit edilmiştir. Tartılı derecelendirme yöntemi sonucunda puan bakımından 'çok iyi' sınıfına giren 8 adet, 'iyi' sınıfına giren 51 adet F1 genotipi ümitvar olarak seçilmiştir.