Zencefil (zingiber officinale)'in in vitro mikroçoğaltımı ve biyoaktif bileşik oranının belirlenmesi

Abstract

Zencefil (Zingiber officinale Roscoe) tıp, gıda ile kozmetik gibi birçok alanda dünya genelinde yaygın olarak kullanılan ve Güneydoğu Asya'da keşfedilen tıbbi aromatik bir bitkidir. Zencefilin in vitro mikroüretimi için MS besin ortamına ilave edilen 20 farklı 6-benzilaminopurin (BAP) ve α-naftalenasetik asit (NAA) kombinasyonu, 12 farklı BAP ve Indol bütirik asit (IBA) kombinasyonu, 8 farklı Kinetin ve NAA kombinasyonu olmak üzere toplam 40 farklı oksin-sitokinin kombinasyonu test edilmiştir. En yüksek sonuçların alındığı oksin-sitokinin kombinasyonu ise 12 farklı temel besin ortamında test edilmiştir. Bu uygulamalarda en yüksek sürgün sayısı (9.25 adet/eksplant) ve kök oluşumu (11.41 adet/eksplant) 0.5 mg/L BAP ve 0.25 mg/L NAA ilave edilen MS besin ortamında elde edilmiştir. Kültür ortamına alınan eksplantlardan 7 hafta gibi kısa bir sürede iyi bir kök yapısına sahip bitkicikler elde edilmiştir. In vitro bitkicikler %100 başarı oranı ile dış koşullara adapte edilmiştir. Piyasada satışa sunulan zencefil fideleri ile dış koşullara adapte edilen in vitro bitkiciklerde toplam fenolik içeriği, 2,2-difenil-1-pikrilhidrazil (DPPH) aktivitesi ve Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi (YPSK)'nde 6-gingerol biyoaktif bileşik analizleri yapılmıştır. Toplam fenolik bileşik içeriği bakımından rizomlarda yapraklara göre daha yüksek sonuçlar elde edilmiştir. En yüksek toplam fenolik içeriği ise in vitro üretilen bitkinin rizomunda 95.74 mgGAE/g olarak bulunmuştur. YPSK analizinde 6-gingerol biyoaktif bileşik oranının rizomlarda yapraklara göre daha çok olduğu tespit edilmiştir. YPSK analizlerinde en yüksek sonuç çalışmada dış koşullara adapte edilen in vitro bitkiciklerin rizomunda 98.79 6-gingerol mg/g ekstrakte olarak belirlenmiştir. Antioksidan (DPPH) aktivitesi analizinde yaprak ekstrelerinin rizom ektrelerinden daha düşük aktivite sergilediği tespit edilmiştir.