Engelli çocuğa sahip ailelerin görünmeyen hayatları: Dışlanma, toplumsal cinsiyet, devlet politikaları üzerine nitel bir araştırma

Abstract

Bu tez çalışması, Ankara'nın Pursaklar ilçesinde engelli çocuğa sahip ailelerle gerçekleştirilen saha görüşmelerine dayalı olarak yürütülmüştür. Bu çalışma, engelli çocuğa sahip ailelerin engellilik bağlamında günlük yaşamda karşılaştıkları çok katmanlı sorunları incelemesi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yöntemi çerçevesinde yürütülmüş ve derinlemesine görüşmeler aracılığıyla veri toplanmıştır. Çalışmada öncelikle, engelli çocuk sahibi ailelerin sosyal hayattan nasıl dışlandığı ve bu dışlanmanın sosyal, kültürel ve ekonomik boyutları ele alınmıştır. Elde edilen bulgular, ailelerin sosyal ağlarının zayıfladığını, toplumsal ilişkilerinin daraldığını ve yalnızlaştıklarını göstermektedir. Araştırma kapsamında toplumsal cinsiyet rolleri de özel olarak ele alınmış; engelli çocuk bakımının büyük ölçüde kadınların omuzlarında yoğunlaştığı ve bu emeğin çoğunlukla görünmez kılındığı ortaya konmuştur. Araştırmada engellilikle ilgili tarihsel yaklaşımlar da incelenmiş; tıbbi modelden sosyal ve hak temelli modellere geçiş süreciyle birlikte ailelerin yaşadıkları deneyimler analiz edilmiştir. Devletin sunduğu sosyal destekler ve politikalar ise, ailelerin yaşadığı yapısal zorluklar bağlamında değerlendirilmiş; sosyal yardımlardaki eksiklikler ve kurumlar arası koordinasyon sorunları eleştirel bir bakışla tartışılmıştır. Sonuç olarak araştırmada, engelli bireylerin ve ailelerinin yaşadığı güçlüklerin sadece bireysel değil, toplumsal ve yapısal nedenlerle bağlantılı olduğu ortaya konmuştur. Araştırma, toplumsal dışlanmanın azaltılması, toplumsal cinsiyet eşitliğinin desteklenmesi ve daha kapsayıcı sosyal politikaların geliştirilmesinin önemine işaret etmektedir.