Claudıo Magrıs'in eserlerinde zaman ve mekân kavramları

Abstract

XX. yüzyıl İtalyan edebiyatının en önemli yazarlarından biri olan Claudio Magris, eserlerinde zaman ve mekân kavramlarını kimi zaman üstü kapalı göndermelerle, kimi zaman ise doğrudan dile getirerek işler. Magris'in yazınında mekân, yalnızca coğrafi bir alan değil tarihsel sürekliliğin, kültürel kimliğin ve bireysel hafızanın oluşturduğu bir kültürel bellek olarak ortaya çıkar. Aristoteles'in zamanı ardışık anlar olarak görmesi, Magris'in Enstantaneler'inde de yankı bulur. Aziz Augustinus'un geçmiş ve gelecek zamanı reddeden düşünceleri Magris'in karakterlerinde geçmişteki şimdi, şimdi ve gelecekteki şimdi biçiminde bir bütün olarak ortaya konur. Minkowski'nin ışık konisi, Magris'in anlatılarında mekân ve zamanın birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini hatırlatır: Krems'te bükülü zaman, Magris'i nedensellik ve tersine nedensellik üzerine düşünmeye iter. Bakhtin'in kronotop kavramı ise Magris'in eserlerinde zamanın somutlaştığı bir sahneye dönüşür. Dünya üzerinde yalnızca bir gün yaşayan bir bebek bile sadece kendisi olarak değil, aynı zamanda o gün boyunca dünyada yaşanan pek çok olayın bir parçası olarak var olur. Magris'in edebiyatında zaman ve mekân, belki biraz da yazarın İtalyan vatandaşlığı ve Alman formasyonu sonucu üzerinde durmayı oldukça sevdiği "bireyin kimliğini sorgulaması" konusuna hizmet eden iki temel eksendir. Mekân, tarihin yükünü tüm insanların omuzlarında taşırken; zaman, bu yükün bireysel hafızada nasıl yeniden üretildiğini gösterir, anılar ve bellek olarak nesilden nesile aktarılır. Böylece Magris, edebiyatı bir tür "kronotop atlası"na dönüştürür. Mekânın tarihsel sürekliliği ile bireysel zaman algısı arasında kurulan köprü, modern varoluşsal sorgulamaya yeni bir boyut kazandırır.