Türkiye'de parlamenter sistem içinde kanıta dayalı politika yapımı /

Abstract

Kanıtlar toplumsal olgular arasındaki sebep-sonuç ilişkisini ortaya koyan nötr bulgular değildir. Bir problem hakkında herkesin kabul edebileceği nesnel kanıtların bulunması çok zordur. Aynı problem hakkında birbiriyle çelişen kanıtlar ve yorumlar bulunabilir. Ayrıca oyuncular mevcut kanıtları kendi tercihleri doğrultusunda seçerek kullanır. Diğer bir deyişle kamu politikası sürecinde emre amade kanıtların bir kısmı kullanılırken bir kısmının göz ardı edilmesi ihtimal dâhilindedir. Kamu politikası yapımındaki oyuncular, kendi tercihleri doğrultusunda kamu politikasının tespit edilmesi için çalışırken problemi tanımlamak, gündemi ve politika seçeneklerini belirlemek için kanıtlara ihtiyaç duyar. Bu sebeple kanıtların toplanmasını ve analiz edilmesini talep ederler. Kamu politikaları tespit edilirken arz edilen kanıtların kaynağı genellikle kamu politikası önerisini hazırlayan idarenin kendisi ile diğer idarelerdir. Devlet dışı oyuncular tarafından arz edilen kanıtlara idare tarafından şüphe ile yaklaşılmaktadır. Devletin sahip olduğu kanıtları şeffaf bir biçimde paylaşmamasından dolayı devlet dışı oyuncuların politika yapımındaki katılımını önemli ölçüde azaltmaktadır. Türkiye'de parlamenter sistem yürürlükteyken kamu politikası yapımında başat oyuncular Bakanlar Kurulu üyeleri ve özellikle Başbakan olmuştur. Bu güç, idare içinde üretilen kanıtlara sahip olma, kamu politikası hakkında ilgili taraflarla ve oyuncularla irtibat halinde olma, gündem belirleme yetkisiyle veto oyuncusu olma ve TBMM üyeleri üzerinde siyasal güç sahibi olmaktan kaynaklanmaktadır. Yürütme organının başı olma sıfatıyla 2017 anayasa değişikliğiyle Cumhurbaşkanı ile bakanlar bu gücünü devam ettirmektedir. Pratikte yürütme organının desteğini almayan kanun önerilerinin genellikle yasalaşamadığı görülmektedir. Devlet dışındaki oyuncuların genellikle başat oyuncuları ikna etmeye yoğunlaştığı görülmektedir. Kanıta dayalı politika yapımının en önemli işlevlerinden birisi idarenin şeffaflığını artırarak politika yapımına demokratik katılımı ve politika uygulanması sonrasında hesap verebilirliği sağlamaktır. Türkiye'de ise kanun önerisi gerekçeleri ve düzenleyici etki analizi raporları politikanın dayandığı kanıtları şeffaf bir şekilde içermediği için siyasetçilerin hesap verebilirliği azalmaktadır. Evidences are not neutral results indicating causality among social facts. It is very hard to find objective evidences, concerning a problem, that are accepted by everyone. There can (may) be conflicting evidences and interpretations for the same problem. Furthermore, actors use existing evidences selectively in terms of their preferences. In other words, in public policy making process, it is probable to observe that evidences at hand are partly used and some part of evidences are ignored. During the process of formulating public policies, evidences are generally supplied by proposer administration or other administrative departments. Evidences submitted by the non-state actors are found suspicious by the administration. Moreover, non-state actors' participation in policy making is limited because government does not share its evidences transparently. Dominant actors in public policy making in Turkey are the members of the Council of Ministers, especially the Prime Minister under the parliamentary system. They are dominant actors because they possess evidences produced within the administration, they communicate stakeholders and other actors, they are veto players and agenda setters, and they also have political power over the members of the parliament. Due to being the head of executive branch, President of the Republic and ministers keep this privilege after 2017 constitutional amendment. Practically, bills (law) cannot be enacted unless they are supported by the executive branch. Therefore, in public policy process, non-state actors focus on convincing the dominant actors. One of the most important functions of evidence-based policy-making is to enhance the transparency of the administration, to ensure democratic participation in policy making and accountability after the implementation of the policy. However in Turkey, rationale for bills and regulatory impact analysis reports do not include transparently the evidences based on policy, thus accountability of the politicians is diminished.