Üstün zekâlı ve yetenekli çocukların akran ilişkilerine sosyal beceri eğitim programının etkisinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırma, akran ilişkileri ölçeğinin geliştirilmesi ve sosyal beceri eğitiminin Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Bilim Sanat Merkezlerinde eğitim almakta olan, 6. ve 7. sınıfa devam eden üstün zekâlı ve yetenekli çocukların akran ilişkilerine etkisinin olup olmadığının saptanması amacıyla yapılmıştır. Ankara il merkezinde bulunan Bilim Sanat Merkezinde eğitim almakta olan 6. ve 7. sınıf toplam 18 çocuk araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Araştırmada ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen doğrultusunda nicel ve nitel yöntemler bir arada kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan "İhtiyaç Belirleme Formu", "Akran İlişkileri Ölçeği" ve "Genel Bilgi Formu" ile toplanmıştır. Nitel verilerinin toplanmasında ise öğretmen ve ailelere uygulanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Deney grubunda yer alan çocukların akran ilişkilerini arttırmaya yönelik hazırlanan sosyal beceri eğitimi programı, üç ay süre ile haftada iki yarım gün toplam 24 oturum uygulanırken; kontrol grubundaki çocuklar kendi eğitim programlarına devam etmiştir. Nicel veriler incelendiğinde deney grubunda yer alan çocukların, kontrol grubunda yer alan çocuklara göre akran ilişkileri ölçeği alt boyutlarından iletişim, etkileşim, güven ve toplam puan türünde anlamlı (p<.05) bir farklılık oluşturduğu belirlenmiştir. Nitel verilerin incelenmesinde ise deney grubuna sosyal beceri eğitim programının etkililiğini belirlemek için çocukların sınıf öğretmenleri ve aileleri ile derinlemesine görüşme yapılmış, analizinde MaxQda 12 içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel sonuçları incelendiğinde ise, deney grubunda yer alan öğretmenlerin ve ailelerin son görüşmelerinde akran ilişkilerinin gelişimine yönelik iletişim, etkileşim, birliktelik ve güvene yönelik alanlarda farkındalık geliştirdiği sonucu elde edilmiştir. Elde edilen bu bulgular literatür çalışması eşliğinde tartışılmış ve çeşitli öneriler getirilmiştir.