Pamuk ekim alanlarında zararlı tetranychus urticae koch (Acarı: Tetranychıdae) popülasyonlarının bazı akarisitlere direnç durumunun araştırılması

Abstract

Pamuk bitkisinde ana zararlılardan biri olan Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae) kırmızıörümcek popülasyonlarında, yoğun kullanılan bazı akarisitlere karşı direnç durumu biyoassay, biyokimyasal ve moleküler yöntemler kullanılarak tespit edilmiştir. Çalışmamızda pamuk üretiminin yoğun olarak gerçekleştirildiği Aydın, Adana, Şanlıurfa ve Diyarbakır illerindeki pamuk üretim alanlarından toplanılan kırmızıörümcek popülasyonlarının teşhisleri hem moleküler olarak nükleer gen olan ITS bölgesine bakılarak hemde morfolojik olarak yapılarak doğrulanmıştır. Bakılan 46 popülasyonlardan iki tanesinin Tetranychus atlanticus McGregor (Acari:Tetranychidae) olduğu belirlenmiştir. Toplamda 44 adet popülasyona bakılarak ayırıcı dozu geçen ve dirençli kabul edilen popülasyonların, Glutamat kapılı klor kanalları düzenleyici ve METI gurubu akarisit ve insektisitlere karşı LC (lethal konsantrasyon) değerleri belirlenmiştir. Abamectin etken maddesinde yüksek dirençli (LC50 33.80 mg/l ile 156 kat) popülasyonun 2 numara ile Diyarbakır'dan alınan popülasyon olduğu, bifenazate (LC50 57 mg/l ile 84.80 kat) ve tebufenpyrad (LC50 96.4 mg/l ile 12 kat) etken maddesinde ise sırasıyla orta düzeyde dirençli 4 numaralı popülasyon ile Aydın ilinden toplanan T. urticae popülasyonu olduğu tespit edilmiştir. Yaptığımız biyokimyasal çalışmalar sonucu karboksilesteraz ve P-450 enzimlerinin yüksek çıktığı, GST enziminin ise direnç gelişiminde düşük katkısı olabileceği sonucuna varılmıştır. Hedef bölge direncinde bakılan Glutamat kapılı klor kanallarında (GluCl üniteleri), Mitokondriyal elektron taşıma engelleyicisi METI 1 (PSST) ve METI 3 (Cytb) bölgelerinde kanıtlanmış olan herhangi bölge mutasyonuna rastlanılmamıştır. Bu çalışma ile etken maddelerden abamectin'de çok sayıda popülasyonda direnç gelişimi gözlenirken, diğer etken maddelerinde ise az sayıda popülasyonda direnç gelişimi görülmüştür. Abamectin'de 28 popülasyonun, bifenazate'de 42 popülasyonun ve tebufenpyrad'da ise 43 popülasyonun ruhsat dozunun altında kalan değerlere sahip olduğu belirlenmiştir. Örtüaltı kontrollü alanda yapılan farklı ürün gurupları ile karşılaştırıldığında, tarlada oluşan direncin çok yükselemediği toplanılan popülasyonlar ile gözlemlenmiştir.