Ekolojik dünya tasarımı: Medya ve reklamcılık endüstrisinde sürdürülebilirliğin temsili ve alımlanması üzerine karşılaştırmalı bir analiz

Abstract

üm insanlığı etkisi altına alan iklim değişikliği, artık önem ve aciliyetinden ötürü iklim krizi olarak adlandırılmaktadır. Aşırı üretim ve tüketim; beraberinde aşırı hava olayları, doğal kaynakların tükenişi, biyoçeşitlilik kaybı, gıda ve enerji krizi ile zorunlu iklim göçleri gibi pek çok sıkıntıyı getirirken, buna bağlı olarak eşitsizliği ve belirsizliği dünya genelinde pekiştirmektedir. İnsan çağında insan kaynaklı tahribattan ve politik iktisadi sistemin hasarlarından az veya çok tüm ülkeler etkilenecektir. Bu nedenle mücadelenin bir parçası olmak, insanı geri dönüşü olmayan bir yola girmekten ve distopik senaryoların tanığı olmaktan kurtaracaktır. Uyum ve azaltım politikaları, regülasyonlar, toplumların farkındalığını yükseltmek için yapılacak yatırımlar ve her türlü bilimsel katkı ayrı bir değer taşımaktadır. Bu tezin ilk amacı, sürdürülebilirlik mücadelesine anlam katmak ve destek olmaktır. İkinci amacı sürdürülebilirlik temalı dergi reklamları özelinde medya metinleri ile temas eden bireylerin medyayla ilişkilenmesini ve tüketici olarak deneyimlerini incelemektir. Medyanın ekonomi politik yapılanması gerçeği ise bu tartışmada tez temasının dışında bırakılamayacak kadar mühimdir. Bu nedenle tez sürdürülebilirlik, iyilik, fayda, büyüme ve kâr bağlamında diyalektik bir izlek sunmaktadır. Kapsam olarak medya ve reklamcılık endüstrisinde hem sürdürülebilirliğin temsilini hem de dergi reklamlarının izleyici/okuyucu/dinleyici tarafında nasıl alımlandığını kültürel sermaye üzerinden incelemektedir. Bu tezde ilk olarak ekoloji felsefesi, iklim değişikliği, sürdürülebilirlik, insanmerkezcilik ve iletişim tartışması yürütülerek kuramsal çerçeve için iletişim ve sosyoloji literatürünün zenginliğinden yararlanılmaktadır. Hem ana akımdan hem de eleştirel kanattan kuramlara yer verilmektedir. İkinci olarak tezde ekolojik okuryazarlık, yeşil ile nitelenen sürdürülebilirlik terimleri, reklam mecrası olarak dergi, göstergebilimsel çözümlemeye ilişkin kavramlar, çağdaş göstergebilimin öncüleri, alımlama kuramı ve reklamların göstergebilimsel analizi yer almaktadır. Son bölümde ise Ankara ilinde toplam 40 kişi ile yapılan odak grup görüşmeleri verileri MAXQDA yazılımı ile karşılaştırmalı bir biçimde analiz edilmiştir. Tezin bulguları arasında enformasyon çağında olmaktan kaynaklı olarak katılımcıların iklim krizi farkındalıkları ve sorumluluk almayan şirketlere karşı hassasiyetlerinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bireyin kendisi, bilim insanları, hükûmetler ve sivil toplum kuruluşları meselenin çözümünde katılımcılara göre önemli bir yer tutmaktadır. Katılımcıların daha iyi bir dünya için konfor alanından ve alışkanlıklarından ödün verme motivasyonlarının yüksek olduğu görülmüştür. Kitle iletişim araçlarının sürece katkı sağlayabileceği, ancak yeterince etkin kullanılmadığı, reklam iletilerinde daha inandırıcı ve yaratıcı olunması ve sürdürülebilirlik iletişiminde şeffaflık/hesap verebilirlik ihtiyacı öne çıkmıştır. Eğitim alanında iklim değişikliği dersinin müfredata eklenmesinin gerekliliği vurgulanmıştır. Sonuç olarak iklim krizinin dününe, bugününe ve yarınına dair bilgi ve fikir sahibi olmanın önemi ile birlikte sorumlu davranmanın bir erdem olarak önemi ve kıymeti ortaya çıkmıştır.