Biga Yarımadası (Batı Anadolu)'ndaki değerli metallere ait dere sediman jeokimyası verilerinin modellenmesi

Abstract

Bu tez çalışması ile Biga Yarımadası'nda yer alan ve yaklaşık 5 km2 besleme alanını temsil eden 2369 adet dere sedimanı örneklerinden elde edilen As, Cu, Pb, Zn ve Cd değerlerinin istatistiksel/jeoistatistiksel yöntemler ile modelleme çalışması gerçekleştirilmiştir. Beş elementin analiz sonuçlarına bakıldığında, As'nin ortalaması 24.61; standart sapması 37.94, Cu'nun ortalaması 38.79; standart sapması 61.31, Pb'nin ortalaması 38.91; standart sapması 159.82, Zn'nin ortalaması 103.74; standart sapması 488.18, Cd'nin ortalaması 0.81; standart sapması 6.43 olarak hesaplanmıştır. Her bir elemente ait veri setleri incelendiğinde örneklerin normal dağılım sergilemedikleri tespit edilmiştir. Yapılan korelasyon analizinde ise Zn-Cd, Pb-Zn ve Pb-Cd arasındaki ilişki sırasıyla, 0.92, 0.90 ve 0.84 olup bu element çiftleri çok yüksek korelasyon göstermiştir. Modelleme çalışmaları için elementlerin variogram fonksiyonları hesaplanmış, deneysel variogramları çizilmistir. İki boyutlu verilerde dört ana yönde hesaplama yapılmış ve bölgesel degiskenin izotrop oldugu varsayılmıstır. Daha sonra, bulunan deneysel variogramlara küresel model uygulanmıstır. Küresel modellere göre, As için C0:226.12, C:1149.43, a:14100m.; Cu için C0:0, C:4016.65, a:5700m.; Pb için C0:0, C:32858.14, a:17700m.; Zn için C0:0, C:309935.39, a:18600m.; ve Cd için C0:0, C:53.33, a:15600m. bulunmuştur. Bulunan variogram parametreleri kullanılarak incelenen araziye "ordinary kriging" yöntemi uygulanmıstır. 1330 m x 1000m ebatında 15312 adet grid noktasının gerçek degeri kestirilmistir. Elde edilen sonuçlara göre Pb-Zn ve Cd değerleri benzer bölgelerde anomaliler gösterirken Cd değeri bunlardan farklı olarak çalışma alanının en güneydoğusunda oldukça yüksek bir anomali göstermiştir. As değerleri çalışma alanının güneydoğusunda kısmen baz metallere benzer dağılım sergilerken bunun dışında da sahanın en güney-güneydoğusunda yüksek anomali sergilemektedir. Cu ise kısmen diğerlerine göre daha az anomali göstermekte olup bunun az bir kısmı baz metallerle ilişkili olarak görülmektedir.