Welcome to the Ankara University Institutional Academic Repository!
The Ankara University Academic Archive System was established to preserve and promote the academic and cultural heritage of our university and to make it accessible to a wide audience. It stores academic publications digitally in line with international standards and makes them openly available in compliance with copyright. Associate, undergraduate and graduate course notes are also available through the Open Course Materials System.

results
Discover
Recent Submissions
Item type:Item, Access status: Open Access , Viyana satım sözleşmesi’nde ve türk hukukunda öncelenmiş sözleşmeye aykırılık(Ankara Üniversitesi, 2026)Sivrikaya, Emre Canİşbu Özel Hukuk (Medenî Hukuk) Doktora Tezi, öncelenmiş sözleşmeye aykırılık müessesesini incelemektedir. Bilindiği üzere 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu veya selefi olan 818 sayılı Borçlar Kanunu’nda öncelenmiş sözleşmeye aykırılığa dair herhangi bir genel nitelikli pozitif düzenleme bulunmamaktadır. Benzer şekilde Türk özel hukukunda anılan müesseseye dair herhangi bir örf ve âdet hukuku kuralına rastlamak da mümkün değildir. Dolayısıyla bir sözleşmenin kurulmasından sonraki fakat henüz muacceliyetin gerçekleşmesinden önceki süreçte sözleşmeden doğan yükümlülüklerin taraflarca ihlâl edilip edilemeyeceği problemi, kanun boşluğunun da ötesinde mevcut bir hukuk boşluğunun doldurulmasıyla çözümlenebilecek bir meseledir. Türk özel hukukunda bir boşluğun nasıl doldurulacağı 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu md.1/2 hükmünde öngörülmüştür. Açıkçası öncelenmiş sözleşmeye aykırılığa dair mevcut bir yasal düzenlemenin bulunmamasına rağmen hâkimin, önüne gelen somut olayda henüz muacceliyetin gerçekleşmesinden önceki süreçte borçlunun beyan ve/veya tutum ve davranışlarıyla ilerideki ifadan imtinâ edebileceği gerçeğini kabul etmesi gerekir. Bazen de hâkimin yine henüz muacceliyetin gerçekleşmesinden önceki süreçte ortaya çıkan bazı sebeplerin ilerideki ifayı tehlikeye düşürebileceği gerçeğini kabul etmesi gerekir. İki ihtimalden hangisi olursa olsun öncelenmiş sözleşmeye aykırılığın meydana gelmesi durumunda, alacaklıyı yerine getirilmeyeceği bâriz olan bir sözleşmeyle ifa zamanına dek bağlı kalmaya zorlamak, hakkaniyetli bir yaklaşım olamaz. Bu sebepledir ki alacaklıya henüz muacceliyet öncesi süreçte bile gecikmeksizin başvurabileceği bazı haklar veya hukukî enstrümanlar tanımak sözleşme adaletinin bir gereğidir. Belirttiğimiz hususları pozitif bir zemine yerleştirmek zordur. Çünkü Türk borçlar hukukunda, Viyana Satım Sözleşmesi ve pek çok milletlerarası hukuk uyumlaştırması metinlerinin aksine yeknesak bir borca aykırılık kavramı benimsenmediği; ifa imkânsızlığı, alacaklı veya borçlu temerrüdü, kötü ifa, eksik veya ayıplı ifa gibi muhtelif borca aykırılık hâlleri hükme bağlandığı için söz konusu boşluk giderilirken öncelenmiş sözleşmeye aykırılık, bunlardan herhangi biri içerisinde ele alınmakta ve ilgili borca aykırılık türüne dair kanunda yer alan hükümler kıyasen öncelenmiş sözleşmeye aykırılığa tatbik edilmektedir. Mevcut borca aykırılık türlerinden herhangi birine dair kanunda yer alan hükümleri kıyasen tatbik etme yöntemi, öncelenmiş sözleşmeye aykırılık hâlinde alacaklıya sunulabilecek hakların tespiti bakımından iş görebilir. Fakat henüz muacceliyetin gerçekleşmesinden önceki süreçte; borçlunun ifadan imtinâ açıklamasını geri alıp alamayacağı, alacaklının böyle güvensizlik yaratan bir borçluyla hâlâ sözleşme ilişkisine devam etmeye zorlanıp zorlanamayacağı, alacaklının kendisine sunulan haklara derhâl mi yoksa borçluya son bir şans verdikten sonra mı başvurması gerektiği gibi pek çok kuramsal soru da yanıtlanmaya muhtaçtır. Kanundaki muhtelif borca aykırılık türlerine dair hükümlerin kıyasen tatbik edilmesinin zorluğu, Türkiye’nin de taraf olduğu Viyana Satım Sözleşmesi ve pek çok milletlerarası hukuk uyumlaştırması metinlerinde bu müesseseye açıkça yer verilmiş olması, hatta Türk Borçlar Kanunu’nun Özel Borç İlişkileri kısımında dahi öncelenmiş sözleşmeye aykırılıkla ilgili dağınık hâlde bazı hükümlerin mevcudiyeti, Türk borçlar hukukunun mehazı olan İsviçre’de Schweizer Obligationenrecht 2020: Entwurf für einen neuen allgemeinen Teil (İsviçre Borçlar Kanunu 2020: Yeni Bir Genel Hükümler Taslağı) adlı çalışmada da yer verilmiş olması gibi birçok inandırıcı sebep dolayısıyla Türk Borçlar Kanunu’na öncelenmiş sözleşmeye aykırılığa ve sonuçlarına dair genel nitelikli hükümlerin eklenmesi ve mevcut birtakım hükümlerde uyumu sağlamak adına revizyona gidilmesi zorunluluktur.Item type:Item, Access status: Open Access , De l’archive au flux numérique : Mémoire et Histoire dans 14 de Jean Echenoz, Dora Bruder de Patrick Modiano, L’ignorance de Milan Kundera et Survivre de Frederika Amalia Finkelstein(Ankara Üniversitesi, 2026)Taştemel, FerhatBu çalışma, Jean Echenoz’nun 14, Patrick Modiano’nun Dora Bruder, Milan Kundera’nın L’Ignorance ve Frederika Amalia Finkelstein’ın Survivre adlı romanlarında bellek ile tarih arasındaki ilişkinin, arşivsel izden dijital akışa uzanan dönüşümünü karşılaştırmalı ve transkronolojik bir yaklaşımla incelemektedir. Araştırmanın temel sorusu, belleğin taşıyıcılarının, toplumsal çerçevelerinin ve zamansal düzenlerinin değişmesinin roman anlatısının biçimlerini nasıl yeniden yapılandırdığıdır. Çalışma, Birinci Dünya Savaşı, İkinci Dünya Savaşı, siyasal sürgün ve çağdaş medyatik şiddet gibi birbirinden farklı tarihsel deneyimleri özdeşleştirmeden, bu deneyimlerin hatırlanabilir, aktarılabilir veya unutulabilir hâle gelmesini sağlayan anlatısal süreçleri karşılaştırmaktadır. Yakın okuma ve karşılaştırmalı metin çözümlemesine dayanan yöntemde anlatıcı, zaman düzeni, mekân, türsel melezlik, tanıklık, kimlik, travma, nesne, arşiv, görüntü ve dijital veri gibi unsurlar birlikte ele alınmıştır. Kuramsal çerçeve; Paul Ricœur’ün anlatı zamanı ve anlatısal kimlik, Maurice Halbwachs’ın belleğin toplumsal çerçeveleri, Pierre Nora’nın bellek mekânları, Jacques Derrida’nın arşiv, Giorgio Agamben’in tanıklık ve boşluk, François Hartog’un şimdiki zaman merkezlilik ve Bernard Stiegler’in teknik bellek kavramları etrafında oluşturulmuştur. Çalışmada önerilen İz-Arşiv-Nesne-Görüntü-Dosya-Akış-Veri modeli, bellek taşıyıcılarının doğrusal biçimde birbirinin yerini almadığını; farklı rejimlerin üst üste binerek yeni koruma, seçme, dolaşım ve unutma biçimleri ürettiğini göstermektedir. 14’te ironi, eksilti ve kısalık, savaşın kahramanlık anlatılarını zayıflatırken bireyin askerî düzeneğin içinde silinişini görünür kılar. Dora Bruder’de belgesel kesinlik ile biyografik bilinmezlik arasındaki gerilim, eksikliği kapatmak yerine etik bir anlatı sorumluluğuna dönüştürür. L’Ignorance, bireysel anıların paylaşılmasını sağlayan toplumsal çerçevelerin çözülmesiyle ortaya çıkan iletişimsizliği ve aidiyet kaybını açığa çıkarır. Survivre ise görüntü, bildirim ve şiddet haberlerinin kesintisiz dolaşımının dikkati parçaladığını, duygulanımın süresini kısalttığını ve olayları birbirinin yerine geçebilir hâle getirdiğini gösterir. Sonuç olarak tez, izlerin yokluğu ile enformasyon fazlalığının tarihsel olarak farklı olmakla birlikte belleğin anlaşılırlığını zayıflatan iki ayrı mekanizma oluşturduğunu savunmaktadır. Romanın eleştirel gücü, geçmişi bütünüyle kurtarmasında değil, izleri bağlama yerleştirmesinde, boşlukları görünür kılmasında, dolaşımı yavaşlatmasında ve tekil deneyimleri anonim kategorilere ya da verilere indirgenmekten kısmen korumasında ortaya çıkmaktadır.Item type:Item, Access status: Open Access , Teknolojik gelişmelerden duyulan kaygının bilim kurgu edebiyatındaki yansımaları (üç roman örneği)(Ankara Üniversitesi, 2025)Çoban, Deniz KaraDünya tarihine baktığımızda bilimsel ve teknolojik gelişmeler çok hızlı değişimlere neden olmuştur. Bu değişimlerle birlikte insanların gündelik hayatları değişime uğramıştır. Bununla birlikte sonuçta toplumsal, siyasal alanlarda da yenilikler beraberinde gelmiştir. İnsan alışık olduğu yaşam biçimleri ve toplumsal hayatı değişirken burada teknolojik kaygı terimi ile karşılaşmıştır. Dünya değişirken ortaya çıkan bir çok yenilik I.Dünya Savaşı, II.Dünya Savaşı ile birlikte insanlara çok acılar ve kaotik ortamlar yaratmıştır. Bu nedenle İnsanların yeni olanla, değişim ve gelişmelerle olan ilişkileri beraberinde bir “Kaygı” sorununa da neden olmuştur. Bu değişimler, özellikle dönemin edebiyat çevrelerinde yankı bulmuştur. Bu çalışmada üç ayrı Bilim kurgu romanında bu teknolojik değişimlerin ve gelişmelerin ortaya çıkardığı kaygı temaları ve olası sonuçlarına yer verilmiştir.Item type:Item, Access status: Open Access , Teolojik utilitaryanizm ve William Paley(Ankara Üniversitesi, 2026)Türkcan, AysunBu tez, akılcılık ile İlahi buyruk teorisinin geleneksel vahiyci yaklaşımı arasında özgün bir ahlaki temellendirme modeli olarak ortaya çıkan Teolojik Utilitaryanizmi, onu sistematik bir yapıya kavuşturan William Paley’in düşüncesi üzerinden incelemektedir. Paley’in geliştirdiği yaklaşım, Teolojik Utilitaryanizmin ahlaki normların kaynağı, bilinebilirliği ve motivasyonel temelleri bakımından nasıl şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bunu yaparken tez, Teolojik Utilitaryanizmi hem seküler utilitaryanizm hem de ilahi buyruk teorisi ile karşılaştırmakta; sonuç odaklı ahlak anlayışı ile Tanrı’nın iradesi arasında zorunlu bir çatışma bulunmadığını göstermektedir. Bu çerçevede Paley’in yaklaşımı, İlahi buyruk teorisine kıyasla ahlaki yükümlülüğü daha rasyonel bir zeminde temellendirmekte; seküler faydacılığa göre ise mutluluğu ilahi amaç ve yaratılış düzeni içinde yeniden anlamlandırmaktadır. Ayrıca tez, Paley’in genel kurallara dayalı ahlak anlayışı sayesinde ahlaki görelilik sorununa karşı güçlü bir alternatif sunduğunu ve dinî ahlak ile rasyonel ahlak teorileri arasında bir uzlaşma zemini oluşturduğunu savunmaktadır. Son olarak çalışma, Teolojik Utilitaryanizmin günümüz ahlak tartışmaları açısından yeniden değerlendirilmesi gereken hem tarihsel hem de sistematik bakımdan önemli bir yaklaşım olduğunu ileri sürmektedir.Item type:Item, Access status: Open Access , İnsan hakları açısından Çinçin Mahallesinde sosyal yaşamın iş hayatına etkisi(Ankara Üniversitesi, 2026)Başşahin, AyhanGerçekleştirilen çalışmada, Ankara'nın Altındağ ilçesinde yer alan ve uzun yıllardır yoksulluk, işsizlik, sosyal dışlanma ve mekânsal damgalanma olgularıyla anılan Çinçin Mahallesi'nde sosyal yaşam koşullarının bireylerin iş hayatı üzerindeki etkileri insan hakları perspektifi doğrultusunda incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, mahallede yaşayan bireylerin eğitim düzeyi, sosyal çevresi, ekonomik koşulları ve maruz kaldıkları toplumsal önyargıların çalışma hakkına erişim süreçlerini nasıl etkilediğini ortaya koymaktır. Araştırmada insan hakları, kent yoksulluğu, çalışma hakkı, sosyal dışlanma ve fırsat eşitliği kavramları kuramsal çerçevede ele alınmış; Çinçin Mahallesi'nin sosyal yapısı, eğitim ve işsizlik sorunları ile sosyal çevrenin istihdam süreçleri üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Literatürde Çinçin Mahallesi'ni insan hakları ekseninde ele alan çalışmaların sınırlı olması, araştırmanın özgün değerini artırmaktadır. Çalışma, dezavantajlı mahallelerde yaşayan bireylerin karşılaştıkları sorunların ekonomik göstergelerin ötesinde, sosyal ilişkiler, mekânsal algılar ve toplumsal önyargılarla yakından bağlantılı olduğunu göstermesi açısından önem taşımaktadır. Araştırma sonucunda, Çinçin Mahallesi'nde yaşayan bireylerin eğitim olanaklarına erişimde çeşitli güçlüklerle karşılaştıkları, işsizlik oranlarının yüksek seyrettiği ve mahalleye yönelik olumsuz toplumsal algıların istihdam süreçlerinde önemli engeller oluşturduğu belirlenmiştir. Özellikle adres temelli önyargıların bireylerin iş başvurularında ayrımcı uygulamalara maruz kalmalarına neden olduğu, sosyal dışlanmanın çalışma hakkı, eğitim hakkı ve toplumsal katılım hakkı üzerinde olumsuz etkiler yarattığı tespit edilmiştir. Mahallede güçlü aile ve komşuluk ilişkilerinin önemli bir sosyal destek mekanizması oluşturduğu görülmekle birlikte, bu dayanışma ağlarının yapısal sorunların çözümünde tek başına yeterli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
