<link rel="stylesheet" href="styles.f3b1fba60ec7970c.css">

Viyana satım sözleşmesi’nde ve türk hukukunda öncelenmiş sözleşmeye aykırılık

Loading...
Thumbnail Image

Date

Journal Title

Journal ISSN

Volume Title

Publisher

Ankara Üniversitesi

DOI

Abstract

İşbu Özel Hukuk (Medenî Hukuk) Doktora Tezi, öncelenmiş sözleşmeye aykırılık müessesesini incelemektedir. Bilindiği üzere 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu veya selefi olan 818 sayılı Borçlar Kanunu’nda öncelenmiş sözleşmeye aykırılığa dair herhangi bir genel nitelikli pozitif düzenleme bulunmamaktadır. Benzer şekilde Türk özel hukukunda anılan müesseseye dair herhangi bir örf ve âdet hukuku kuralına rastlamak da mümkün değildir. Dolayısıyla bir sözleşmenin kurulmasından sonraki fakat henüz muacceliyetin gerçekleşmesinden önceki süreçte sözleşmeden doğan yükümlülüklerin taraflarca ihlâl edilip edilemeyeceği problemi, kanun boşluğunun da ötesinde mevcut bir hukuk boşluğunun doldurulmasıyla çözümlenebilecek bir meseledir. Türk özel hukukunda bir boşluğun nasıl doldurulacağı 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu md.1/2 hükmünde öngörülmüştür. Açıkçası öncelenmiş sözleşmeye aykırılığa dair mevcut bir yasal düzenlemenin bulunmamasına rağmen hâkimin, önüne gelen somut olayda henüz muacceliyetin gerçekleşmesinden önceki süreçte borçlunun beyan ve/veya tutum ve davranışlarıyla ilerideki ifadan imtinâ edebileceği gerçeğini kabul etmesi gerekir. Bazen de hâkimin yine henüz muacceliyetin gerçekleşmesinden önceki süreçte ortaya çıkan bazı sebeplerin ilerideki ifayı tehlikeye düşürebileceği gerçeğini kabul etmesi gerekir. İki ihtimalden hangisi olursa olsun öncelenmiş sözleşmeye aykırılığın meydana gelmesi durumunda, alacaklıyı yerine getirilmeyeceği bâriz olan bir sözleşmeyle ifa zamanına dek bağlı kalmaya zorlamak, hakkaniyetli bir yaklaşım olamaz. Bu sebepledir ki alacaklıya henüz muacceliyet öncesi süreçte bile gecikmeksizin başvurabileceği bazı haklar veya hukukî enstrümanlar tanımak sözleşme adaletinin bir gereğidir. Belirttiğimiz hususları pozitif bir zemine yerleştirmek zordur. Çünkü Türk borçlar hukukunda, Viyana Satım Sözleşmesi ve pek çok milletlerarası hukuk uyumlaştırması metinlerinin aksine yeknesak bir borca aykırılık kavramı benimsenmediği; ifa imkânsızlığı, alacaklı veya borçlu temerrüdü, kötü ifa, eksik veya ayıplı ifa gibi muhtelif borca aykırılık hâlleri hükme bağlandığı için söz konusu boşluk giderilirken öncelenmiş sözleşmeye aykırılık, bunlardan herhangi biri içerisinde ele alınmakta ve ilgili borca aykırılık türüne dair kanunda yer alan hükümler kıyasen öncelenmiş sözleşmeye aykırılığa tatbik edilmektedir. Mevcut borca aykırılık türlerinden herhangi birine dair kanunda yer alan hükümleri kıyasen tatbik etme yöntemi, öncelenmiş sözleşmeye aykırılık hâlinde alacaklıya sunulabilecek hakların tespiti bakımından iş görebilir. Fakat henüz muacceliyetin gerçekleşmesinden önceki süreçte; borçlunun ifadan imtinâ açıklamasını geri alıp alamayacağı, alacaklının böyle güvensizlik yaratan bir borçluyla hâlâ sözleşme ilişkisine devam etmeye zorlanıp zorlanamayacağı, alacaklının kendisine sunulan haklara derhâl mi yoksa borçluya son bir şans verdikten sonra mı başvurması gerektiği gibi pek çok kuramsal soru da yanıtlanmaya muhtaçtır. Kanundaki muhtelif borca aykırılık türlerine dair hükümlerin kıyasen tatbik edilmesinin zorluğu, Türkiye’nin de taraf olduğu Viyana Satım Sözleşmesi ve pek çok milletlerarası hukuk uyumlaştırması metinlerinde bu müesseseye açıkça yer verilmiş olması, hatta Türk Borçlar Kanunu’nun Özel Borç İlişkileri kısımında dahi öncelenmiş sözleşmeye aykırılıkla ilgili dağınık hâlde bazı hükümlerin mevcudiyeti, Türk borçlar hukukunun mehazı olan İsviçre’de Schweizer Obligationenrecht 2020: Entwurf für einen neuen allgemeinen Teil (İsviçre Borçlar Kanunu 2020: Yeni Bir Genel Hükümler Taslağı) adlı çalışmada da yer verilmiş olması gibi birçok inandırıcı sebep dolayısıyla Türk Borçlar Kanunu’na öncelenmiş sözleşmeye aykırılığa ve sonuçlarına dair genel nitelikli hükümlerin eklenmesi ve mevcut birtakım hükümlerde uyumu sağlamak adına revizyona gidilmesi zorunluluktur.

Description

Citation

Endorsement

Review

Supplemented By

Referenced By

Rights and licensing

openAccess
Google Scholar
Scholar'da Ara ↗
Bu yayında DOI yok — Altmetric/Dimensions/PlumX/BIP! rozetleri DOI gerektirir.