Taşınmaz yönetiminde gayrimenkul işletme kooperatifi modeli

Abstract

Bu çalışmanın amacı; taşınmaz yatırımlarının yönetimi alanında yeni bir model olarak gelişen gayrimenkul işletme kooperatifinin durumu, gelişme eğilimleri ve taşınmaz yönetimi faaliyetlerine katkılarının değerlendirilmesidir. Çalışma kapsamında; öncelikle örgütlü yapılar olan kooperatiflerin tarihsel gelişimi, önemi, özellikleri, ilkeleri, türleri ve yönetim yapıları, sermaye şirketleri ile kooperatif işletmeleri arasındaki farklar, anonim şirketler ve gayrimenkul yatırım ortaklarının yapısı genel olarak incelenmiştir. Buna ilave olarak kooperatif işletmelerin, sermaye piyasası işletmelerden farkları ve avantajları ile dezavantajları da kısaca tartışılmıştır. Başta konut yapı ve işyeri kooperatifleri olmak üzere taşınmaz sektörü ile ilgili kooperatifler incelendikten sonra gayrimenkul işletme kooperatifi modeli ve taşınmaz yönetimindeki önemi; hem genel olarak, hem de derinliğine incelenen işletme kooperatifi örnekleri ve kooperatiflerin yöneticileri ile yapılan odak grup çalışmasının sonuçlarına göre ortaya konulmuştur. Türkiye’de toplam 56.662 birim kooperatif, 7,4 milyon ortak, 529 kooperatif birliği ve 14 adet kooperatif merkez birliği mevcut olmasına karşın, 642 adet işletme kooperatifi ve 11 adet gayrimenkul işletme kooperatifi kurulmuş ve faaliyetlerini sürdürmektedir. Toplam 30.323 adet konut yapı kooperatifinin inşaatın tamamlanmasından sonra işletme kooperatifi olarak faaliyetlerini sürdürmesi mümkün iken, bağımsız bölümlerin ortaklara tesliminden sonra kooperatiflerin fesih edildiği ve kat maliklerince konut ve işyerlerinin yönetimi gibi geleneksel bir yapının tercih edildiği görülmektedir. Ülke ekonomisinde genel olarak kooperatifçiliğin ve özel olarak gayrimenkul işletme kooperatifçiliğinin; güç birliği, birlikte iş başarma ve örgütlenme yönlerinden oldukça önemli olduğu, ancak değerler erozyonuna bağlı olarak insanların birbirine olan güvensizliğinin bir sonucu olarak uygulama alanında yeterince önem verilmediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak gayrimenkul işletme kooperatifi modelinin; taşınmaz sektörüne alternatif yatırım imkanları sağlayabilecek ve özellikle dar gelirli hanelerin küçük birikimlerinin büyük ölçekli taşınmaz projelerine dönüştürebilmesine olanak verebilecek bir model olması gerektiği vurgulanmalıdır.