Nörofibromatozis (NF1) tümörlerinde telomer uzunluğu ve telomeraz aktivitesinin değerlendirilmesi

Abstract

Nörofibromatozis tip 1 (NF1), toplumda 1/2500 insidansı ile ortaya çıkan bir otozomal dominant hastalık olup ciltte sütlü kahve lekeler, çillenmeler, nörofibrom olarak isimlendirilen farklı boyutlarda iyi huylu tümörler ve malin periferik sinir kılıfı tümörleri (MPNST) gibi belirtiler verir. Bunun yanı sıra kafa sinirlerinde, omurilikte, beyinde tümörler gelişebilmekte ve omurga eğriliği gibi kemik şeklinde bozukluklar meydana gelebilmektedir. Klinik çalışmaları çok fazla değişkenlik gösterir. Bu klinik değişkenliğin ortaya çıkmasındaki görüşlerden biri NF1 geni üzerindeki modifiye edici faktörlerin varlığıdır. Bu modifiye edici faktörlerden biri telomerler, bir diğeri ise mikroRNA'lardır (miRNA). Telomer uzunluğu ve telomeraz aktivitesi bugün birçok hastalıkla ilişkili bulunmuştur. Küçük kodlanmayan RNA'lardan olan miRNA'lar ise, gen ifadesinin post transkripsiyonel düzenleyicileri olarak fonksiyon gösteren RNA'lardır. miRNA'ların, NF1 ile ilişkili tümörler dahil olmak üzere kanserde önemli bir rol oynadığı bulunmuştur. Bu tez çalışmasında, NF1 hastalarından elde edilen kütanöz ve pleksiform nörofibrom tümör dokularındaki telomer uzunlukları, telomeraz aktiviteleri ve miRNA gen ifadelerinin kontrol dokuya göre değerlendirilmesi amaçlandı. Bunun için taze dondurulmuş 11 doku seçildi ve bu dokularda telomer uzunluğu, telomeraz aktivitesi ve seçilen 19 miRNA'nın gen ifadesi kantitatif gerçek zamanlı PZR yöntemi ile değerlendirildi. Analiz sonuçlarına göre özellikle kontrol dokuya göre pleksiform nörofibrom tümör dokularında telomer uzunluğunda kısalma, telomeraz aktivitesinde düşüş, miRNA analizlerinde de yüksek oranda ekspresyon görülmüştür. Kütanöz nörofibrom tümör dokularında da kontrol dokularına göre telomer uzunluğunda, telomeraz aktivitesinde ve miRNA ekspresyon düzeylerinde de farklıklar gözlenmiştir. Telomer uzunluğu ve telomeraz aktivitesindeki herhangi bir değişiklik hastalığın ilerlemesini etkileyebilir. NF1 hastalarında telomeraz aktivitesinin ve TERT ekspresyon seviyesinin yüksek dereceli malignite için potansiyel belirteçler olduğunu gösterebilir.