Bireyciliğin temellendirilmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, bireycilik düşüncesinin felsefi ve metodolojik kapsamını ve onun kolektivist yaklaşımlar karşısındaki geçerliliğinin nedenlerini ortaya koymaktır. Bu amaçla, öncelikle insan bireyi ve onun doğası üzerinde durulmuş, ardından birey ile toplum arasındaki ilişki incelenmiş ve son olarak bireycilik düşüncesinin farklı sosyal bilim alanlarındaki tezahürleri ele alınmış ve gerekçelendirilmeye çalışılmıştır. Ontolojik bağlamda bireyciliğin bireyi toplumsal yönünden soyutlanmış bir varlık olarak ele aldığı yönündeki yaygın eleştirinin neden hatalı olduğuna işaret edilmiş; bireyciliğin bireyin toplumsal yönünü reddetmediğini, fakat bireyin toplumsal bir yönünün olmasının onun toplumsallıktan ibaret bir varlık olup kendi düşünceleri ve davranışları üzerinde kontrolü olamayacağı anlamına gelmediğini ve bireyin kendi düşünce ve davranışları üzerinde öz kontrole sahip olmasının onun toplumsallığıyla ters düşmeyeceğini göstermek hedeflenmiştir. Ahlaki bağlamda ise bireyin bir değer olarak neden tüm kolektif yapıların üzerinde olduğu ve evrensel insan haklarının neden sadece bireyden hareketle temellendirilebileceği üzerinde durulmuştur. Bireyciliğin, toplumun ve kolektif yapıların gerçekliğini, failliğini ve birey üzerindeki etkisini yadsımadığı, fakat bu yapıların gerçekliğinin bireye öncelenebileceği ve bunların bireyi bir varlık olarak inşa eden yegâne unsurlar oldukları yönündeki indirgemeci yaklaşımı eleştirdiği belirtilmiştir.