Türkiye'de hepatit E virüsü (HEV) seroprevalansının yeniden değerlendirilmesi: Ticari olarak kullanılan iki hev total antikor ELISA kitinin karşılaştırılması

Abstract

Hepatit E virüsü (HEV) günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde enfeksiyona yol açan hatta gelişmekte olan ve sağlık bilgisi yönünden zayıf olan Asya, Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerinde salgına yol açan bir virüs tipidir. Kişisel sağlık bilgisi şartlarının yetersiz olması, sağlıklı içilebilir sulara ulaşılamaması ve kanalizasyon atıklarının içme sularına karışması başlıca nedenler olmak üzere, virüs çoğunlukla oral-fekal yolla bulaşmaktadır. HEV'in bu kadar yaygın olması nedeniyle ülkemizde ve dünyada HEV seroprevalans çalışmaları farklı zamanlarda ve bölgelerde defalarca yapılmıştır. Fakat yapılan bu kadar çalışmaya rağmen her çalışmada farklı sonuçlar elde edilmiştir. Bu çalışmada, Türkiye'deki HEV seroprevalansı 4 farklı bölgeden olmak üzere 6 ilden elde edilen 2011 serum örneği kullanılarak yeniden değerlendirilmiştir. Bu iller; İzmir, Kayseri, Kahramanmaraş, Van, Malatya ve Ankara'dır. Gönüllü donör kan serum örnekleri ile aynı zamanda iki ticari kitin duyarlılığı karşılaştırılmıştır. Bu HEV total antikor kitlerinden biri ülkemizde yaygın olarak kullanıldığı bilinen İtalyan Dia.Pro firmasına ait bir ticari kit ve diğeri de güncel bilimsel veriler ışığında geliştirilen ve yapılan çalışmalarla yüksek hassasiyette çalıştığı gösterilmiş olan Çin Wantai firmasına ait bir ticari kittir. Deneyler direkt ELISA yöntemiyle ALISEI Tam Otomatik ELISA cihazı kullanılarak yapılmıştır. ELISA testi sonuçlarına göre anti-HEV pozitif çıkan örneklerle HEV RNA saptamak ve miktarını ölçmek amacıyla gerçek zamanlı PZR çalışması yapılmıştır. Farklı iki ticari kit olan Dia.Pro (İtalya) ve Wantaii (Çin) anti-HEV ELISA testleri sonuçlarına göre ülkemizde HEV seroprevalansı sırasıyla, %11,34 ve %12,08 olarak belirlenmiştir. Çalışmada örnekleri topladığımız illerin sonuçları Dia.Pro (İtalya) ve Wantaii (Çin) için sırayla; Ankara %12,01 - %12,51, Kayseri %6,99 - % 7,81, Malatya %14,50 – %15,55, İzmir %8,07 - %9,65, Kahramanmaraş %14,5 – %15,5 ve Van %11,91 - %12,99 olarak sonuçlanmıştır Bu çalışmada seçilen şehirlerden Kahramanmaraş dışındaki diğer illerde daha önceki yıllarda kan donörleri üzerinde anti-HEV seroprevalans çalışması yapılmıştır. Ankara'da 1996 yılında yapılan çalışma sonuçlarına göre anti-HEV pozitifliği artmış gözükmektedir (%7,6'ya karşı %12,55-12,01). Aynı şekilde Malatya'da 2001 yılına göre pozitiflik oranında artış söz konusudur (%9,7-%15). İzmir, Kayseri ve Van illerinde de benzer sonuçlara ulaşılmıştır. Sonuçların iki farklı ticari Anti-HEV ELISA kiti ile karşılaştırmalı olarak yapılmış olması ve sonuçların birbirine yakın çıkması test sonuçlarının doğruluğunu desteklemektedir. Ayrıca bu sonuçlar, son dönemlerde yüksek hassasiyeti ile uluslararası yayınlarda ön plana çıkmış Wantai kitinin ülkemiz laboratuvarlarında çalışılan Dia.Pro kiti ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak çok anlamlı bir farkının olmadığını göstermiştir. Ancak bu çalışma ile Wantai kitinin yüksek duyarlılığı da bir kere daha gösterilmiştir. ELISA pozitif örneklerde HEV RNA viral yük bulunamamıştır. HEV enfeksiyonunda viral yükün tespit edilebilir seviyeye ulaşması ilk 1-2 ay ile sınırlı olması ve bu çalışmanın 2,5 x 102'ye kadar viral yük yakalama hassasiyetinin olması bu örneklerin negatif çıkmasına sebep olarak düşünülebilir.