At kuyruğu ve lavanta kaynaklı eksozom benzeri nanopartiküllerin hacat hücre hattında yara iyileşmesi ve antimikrobiyal aktivite üzerindeki rolü

Abstract

Bu çalışma, Atkuyruğu (Equisetum arvense) ve Lavanta (Lavandula angustifolia) bitkilerinden izole edilen eksozom benzeri nanoveziküllerin (pEV'ler) yara iyileşmesi ve antimikrobiyal etkilerini in vitro koşullarda incelemeyi amaçlamaktadır. Bitki türevli eksozom benzeri nanoveziküller, biyouyumlu yapıları ve doğal bileşen taşıma kapasiteleri sayesinde modern yara tedavilerinde yenilikçi bir alternatif oluşturmaktadır. Bu kapsamda, pEV'ler kademeli santrifüj ve ultrasantrifüj yöntemleriyle izole edilmiş, morfolojik karakterizasyonları Transmisyon Elektron Mikroskobu (TEM) ve Dinamik Işık Saçılımı (DLS) analizleriyle doğrulanmıştır. GC-MS analizi, eksozomlarda biyolojik olarak aktif metabolitlerin varlığını ortaya koymuştur. İmmortalize edilmiş insan keratinosit hücre hattı (HACAT) ve insan dermal fibroblast hücre hattı (HDF) üzerinde yapılan MTT (hücre canlılığı testi) ve çizik (scratch) testleri, pEV'lerin hücre canlılığını koruduğunu ve yara kapanma sürecini hızlandırdığını göstermiştir. Ayrıca β-galaktosidaz boyaması, oksidatif stres ve gen ekspresyon analizleri, pEV'lerin yaşlanma karşıtı ve antioksidan etkilerini desteklemiştir. Mikrodilüsyon yöntemiyle yürütülen testlerde her iki bitkiden elde edilen pEV'lerin, Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa ve Candida albicans suşlarına karşı belirgin antimikrobiyal aktivite gösterdiği tespit edilmiştir. Bu bulgular, bitki türevli eksozom benzeri nanoveziküllerin yara iyileşmesi ve enfeksiyon kontrolünde güvenli, etkili ve sürdürülebilir bir biyoterapötik ajan olarak değerlendirilebileceğini göstermektedir.