1923-1950 yılları arasında Ankara'daki yerli ve yabancı mimarların eğitim yapılarının karşılaştırmalı ön yüz düzeni analizi

Abstract

Bu tez, 1923-1950 yılları arasında Ankara'da yerli ve yabancı mimarlar tarafından tasarlanan eğitim yapılarının cephe tasarımlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte hız kazanan modernleşme süreci, yalnızca toplumsal yapıda değil, kentsel çevrede ve mimaride de köklü değişimlere yol açmıştır. Özellikle başkent olarak seçilen Ankara, bu dönüşümün mekânsal bir laboratuvarı haline gelir ve mimarlık, yeni rejimin ideolojik mesajlarını ileten önemli bir araç olarak kullanılır. Eğitim yapıları ise, bu süreçte hem işlevsel hem de simgesel açıdan ön planda olan yapı gruplarıdır. Erken Cumhuriyet döneminde eğitim yapılarının yalnızca birer işlevsel yapı olmaması aynı zamanda devletin modernleşme ideallerini kamusal alana yansıtması, sembolik mekânlar olarak değerlendirilmesinde kullanılabilecek en önemli argümandır. 1923-1950 yılları arasında Ankara'da inşa edilen eğitim yapılarının cephe kurguları sade, işlevsel ve simgesel ögeleriyle erken Cumhuriyet döneminin toplumsal, kültürel ve ideolojik dönüşümünü yansıtan mimari ifadeler olarak belirir. Bu ifade biçimlerini açığa çıkartan en iyi yöntemlerden bir tanesi yapıların cephe tasarımlarının okunmasından geçmektedir. Bu tez çalışması, yerli ve yabancı mimarlar tarafından tasarlanan eğitim yapılarını karşılaştırmalı cephe analizi yöntemiyle incelemektedir. Bu analizde yapıların cephe düzeni, simetri anlayışı, malzeme kullanımı ve stilistik özellikleri değerlendirilmektedir. Yapılan incelemeler sonucunda; yabancı mimarların tasarımlarında modernist ve rasyonalist çizgileri daha fazla ön plana çıkartırken, yerli mimarların ise tasarımlarında ulusal mimarlık akımının etkilerine yer verdiği ve geleneksel formlarla ilişki kurma çabası içerisinde oldukları dikkat çekmektedir. Bu bağlamda bu tezle birlikte cephe tasarımının sadece mimari bir mesele değil, aynı zamanda sosyo-politik bir anlatım aracı olduğu ifade edilmektedir.