Seneca'nın de Ira adlı eserindeki öfke kuramının tragedyalarında incelenmesi

Abstract

Bu çalışmada devlet adamı, filozof ve yazar Seneca'nın (İÖ 4 – İS 65) tragedya türündeki eserleri, onun felsefi nitelikli De Ira (Öfke Üzerine) adlı eserindeki felsefi görüşleri çerçevesinde incelenmiş ve bu çerçevede tragedya eserlerini yazma amacı ortaya konmuştur. Daima akıl rehberliğinde yaşanması gerektiğini savunan Seneca, mutlu yaşamın önünde engel oldukları düşüncesiyle duygulardan, özellikle de öfke duygusundan kurtulmanın gerekliliği üzerinde ısrarla durmuştur. Seneca, insanları en tehlikeli duygu olduğunu düşündüğü öfke duygusundan kurtarabilmek için De Ira adlı eserini yazmış, bu eserde öncelikle öfke duygusunun ne olduğunu ve nasıl oluştuğunu açıklamış, daha sonra da öfkenin oluşmadan nasıl önlenebileceği ve oluştuktan sonra nasıl bastırılabileceği konusunda tavsiyeler vermiştir. Bu eserde öfke duygusunun üç aşamada oluştuğunu iddia eden ve oluşan öfke sonucu kişilerin saldırganlaşarak büyük zararlara yol açabileceğinin altını çizen Seneca, tragedya eserlerinin olay örgüsünü ise bahsi geçen 'üç aşamalı öfke' teorisine göre şekillendirmiştir. Dolayısıyla ana konusu 'öfke' duygusu olan bu tragedya eserlerindeki öfkeli karakterler aracılığıyla Seneca, öfke duygusunun yıkıcı sonuçlarını ortaya koyarak insanları bu duygudan kurtarmayı amaçlamıştır.