Henry Nelson Wieman, din ve natüralizm

Abstract

Dinî natüralizm, dinî inanç ve bağlılığın ne olduğunu natüralist bir çerçevede savunan felsefi ve teolojik bir yaklaşımdır. Dinî natüralizm, doğanın natüralist bir çerçevede değerlendirilebilecek dinî yönleri olduğunu öne sürer. Doğanın yeterli açıklamayı sunduğu düşüncesi, doğanın metafiziksel olarak nihai olup olmadığı, Tanrı'nın doğal süreçlere indirgenip indirgenemeyeceği, dinî ve etik değerler açısından yalnızca işlevsel bir boyutun insan yaşamı için bu değerleri koruyup koruyamayacağı; metafiziksel, dinî ve ahlâkî bağlamda tartışılmaktadır. Tez giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Öncelikle natüralizm ve din kavramları açıklanmakta ve doğaya bilimsel yöntemin bulgularıyla dinî bir anlam atfetmenin imkânı tartışılmaktadır. Birinci bölümde, dinî natüralizmin kavramsal çerçevesi, dinî natüralistlerin "Tanrı" kavramı ve aşkınlığı nasıl tanımladıkları, temel argümanları ve doğa-değer ilişkisinin nasıl anlaşıldığı üzerinde durulmaktadır. Ayrıca, dinî natüralizmin diğer felsefi yaklaşımlarla ilişkisi, geleneksel dinlerin nasıl değerlendirildiği ve dinî natüralizmin dinin insan yaşamındaki işlevsel boyutunu nasıl karşılayabileceği ele alınmaktadır. Son bölümde ise Henry Nelson Wieman'ın dinî natüralist bakış açısı, bilimsel yönteme verdiği önem, Tanrı'nın varlığı ile ilgili düşünceleri ve değer anlayışı çerçevesinde ayrıntılı bir şekilde ortaya konulmakta ve değerlendirilmektedir. Tezin değerlendirme ve sonuç bölümlerinde, din felsefesi açısından bir analiz yapılarak, dinî natüralizmin dinî ve felsefi açılardan tatmin edici bir bakış açısı sunmadığı savunulmaktadır. Wieman'ın din anlayışında, dinin yalnızca beşerî bir faaliyet olarak bilimsel-ampirik yöntemle sınırlandırıldığı ve dinin metafiziksel doğruluk iddialarının göz ardı edildiği ileri sürülmektedir.