Türkiye'de Akademisyenlerin Bilimsel Araştırma Sürecinde Ve Akademide İlerleme Biçimleri Ve Sosyal Kontrol

Abstract

Bu araştırma Türkiye'deki üniversitelerin sosyoloji bölümlerine kayıtlı yüksek lisans ve doktora tez öğrencilerinin; bilim üretme sürecinde farklı kuramsal ve yöntemsel paradigmaların mevcut olduğu bir bilim dalında kuramlar, metodolojik yaklaşımlar ve araştırma teknikleri arasında nasıl bir bağ kurduklarını, sosyolojik paradigmalarla ilgili farkındalıklarını, araştırma süreçlerinde ilerleme biçimlerini ve bilimi nasıl konumlandırdıklarını öğrenmek istemekte ve doğası itibarıyla normal bilim olamayacağı ifade edilen sosyolojinin normal bilim gibi işleyip işlemediği sorusuna da sosyoloji öğrencilerinin bilimsel faaliyetlerindeki tavırları açısından cevap aramaktadır. Araştırmanın verileri 50 lisansüstü sosyoloji öğrencisi ile yapılan mülakatlardan derlenmiştir. Araştırma sonucunda, katılımcıların kendi araştırma süreçlerinde üç farklı şekilde ilerledikleri görülmüştür: i) Araştırma sürecinde yaptığı işin temellerine vakıf olarak ilerleyen ii) neyi, niçin yaptığını bilmemekle birlikte danışman hocanın ve ders kitapların yardımıyla bir şekilde biçimsel uygunluğu sağlayarak ilerleyen ve iii) yaptığı işin temellerine dair bir fikri olmadan ve biçimsel bir uygunluğu da sağlamadan ilerleyen. Öğrenim süreci ve danışman tipleri birlikte değerlendirildiğinde; derin inceleme tarzı kuram dersleri, uygulamalı yöntem dersleri ve metodoloji derslerinden oluşan üçlü bir mekanizmanın usta, standart ve mürşit danışman tipleriyle eklemleştikleri takdirde yaptıkları işin temellerine vakıf, bağımsız bir araştırmacı olan araştırmacılar yetiştirme kabiliyetine sahip oldukları görülmektedir. Bunun sosyoloji alanı için anlamı; bir normal bilim halinin oluşmaması ve sosyolojik üretimin uygulamalı bir sosyal bilim anlayışıyla yapılması olmaktadır. Ancak araştırma verilerine göre, katılımcıların çoğu açısından bu sonuç elde edilememektedir.