Kamu görevlilerinin toplu sözleşme sürecinin harcama hukuku açısından değerlendirilmesi

Abstract

Dünyada olduğu gibi ülkemizde de kamu görevlileri sendikacılığının ortaya çıkışı işçi sendikacılığından sonra olmuştur. İşçiler 19. yüzyılın başlarından itibaren hak ve özgürlükleri için mücadele verirken, kamu görevlilerinin benzer hak ve özgürlükler için harekete geçmesi zaman almıştır. Kamu görevlilerinin yerine getirdikleri hizmetin niteliği ve işçilere nazaran hem ekonomik hem de sosyal bakımdan daha avantajlı konuma sahip olmaları bu grup için örgütlenme hakkının gündeme gelmesini geciktirmiştir. Ancak, işçilerin sendikalaşma yoluyla hak ve çıkarlarını koruyarak kendilerine göre zamanla daha iyi konuma yükseldiğini gören kamu görevlileri ekonomik ve sosyal durumlarını iyileştirmek adına örgütlenme ihtiyacı duymuşlardır. Ülkemizde 1961–1982 yılları arasında kamu görevlileri sendikacılığı alanında birçok hukuki ve fiili gelişme yaşanmıştır. Bu sürecin devamında kamu görevlileri sendika kurma hakkı elde etmiş ve kamu görevlilerinin sendikal hakkı anayasal güvenceye kavuşturulmuştur. Sendikal alanda yaşanan bu gelişmelerin de etkisiyle 1995 yılında yapılan Anayasa değişikliğiyle birlikte kamu görevlilerine toplu görüşme hakkı tanınmış ve 2001 yılında bu hakkın kullanılabilmesine ilişkin usul ve esasları belirleyen 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu kabul edilmiştir. 4688 sayılı Kanun'un kabul edilmesiyle beraber 2002-2010 yılları arasında kamu görevlilerinin mali ve sosyal hakları toplu görüşme sistemiyle belirlenmiştir. 2010 yılı Anayasa değişikliği ile birlikte toplu sözleşme yapma hakkı kamu görevlileri için anayasal hak haline gelmiştir. 4688 sayılı Kanun'da 2012 yılında yapılan değişiklikle kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarının toplu sözleşme ile belirlenmesine imkan tanınmıştır. Kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarına ilişkin nihai kararın toplu sözleşme görüşmelerine bırakılmasının son derece ileri bir adım olduğunu söyleyebiliriz. Ancak, değişen gereksinimler, uygulamada ortaya çıkan aksaklıklar, ekonomik ve politik anlayışta meydana gelen değişiklikler sebebiyle mevzuatların da revize edilme ihtiyacının olduğu unutulmamalıdır. 1961 yılından itibaren yaşanan gelişmeler de aslında bunun bir göstergesidir. Bu nedenle; yapılan öneriler, süreçte yaşanan aksaklık ve olumsuzluklara ilişkin yapılan değerlendirmeler harcama hukuku açısından büyük bir kazanım olacaktır.