Cumhuriyet dönemi'nde Roma'nın Akdeniz ticareti ve deniz hukuku

Abstract

Bu çalışma, Roma Cumhuriyetinin Akdeniz'deki denizcilik faaliyetlerinin gelişimini, deniz ticaretini ve deniz hukukunu kapsamlı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Roma'nın denizcilik gücü, cumhuriyetin hem askeri hem de ekonomik stratejilerinin ayrılmaz bir parçası olmuş ve Akdeniz'deki egemenliğini güçlendiren temel unsurlardan biri olarak öne çıkmıştır. Roma denizciliği, sadece savaşlar ve askeri faaliyetlerle değil, aynı zamanda deniz yolu ile gerçekleşen ticaret ve deniz hukukunun şekillendirilmesiyle de önemli bir yer tutmuştur. Roma dönemine yönelik yapılan araştırmalarda thalassografi, Akdeniz gibi büyük denizlerdeki seyahatlerin güvenliği, deniz ticareti yollarının işleyişi ve denizcilik stratejilerinin anlaşılması açısından büyük önem taşımıştır. Romalılar, deniz seyrüseferlerini Akdeniz'in mevsimsel değişikliklerine göre planlamış ve bu açıdan denizcilik teknolojilerini geliştirmişlerdir. Sunulmuş olan bilgiler ışığında, söz konusu bu çalışma Roma'nın denizciliği ile ilgili bilgi sağlayan antik metinler ve yazıtlar gibi birincil kaynakları temel alarak, "Cumhuriyet Döneminde Roma'nın Akdeniz Ticareti ve Deniz Hukuku" başlığı altında bütünsel bir inceleme yapmayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Eskiçağa ait Helence ve Latince yazılmış metinler, denizcilik literatürünün gelişimi açısından önemli birer veri kaynağı olarak ele alınacaktır. Çalışma, bu yazınsal kaynakların denizcilik, ticaret yolları, deniz gücü ve denizle ilgili hukuki düzenlemeler gibi unsurları aydınlatan yönlerini derinlemesine incelemeyi hedeflemektedir. Bu değerlendirme kapsamında antik kaynaklar özelinde denizcilik kredileri, portorium ve Rhodos Denizcilik Yasaları başlıklarını konu alan başlıca çalışmalar ele alınmıştır. Bu metinlerin çevirisi ve değerlendirilmesi sonucunda Roma Deniz Hukukunun farklı dönemler ve çeşitli evrelerde geliştiği ve sonunda mare nostrum adı altında tüm Akdeniz'e yayıldığı görülmektedir. Bu noktada mare nostrum kavramı, yalnızca Roma'nın askeri başarılarının bir sonucu olarak değil, aynı zamanda Roma hukukunun Akdeniz havzasına yayılması ve bu doğrultuda kendi idari ve hukuki sistemini egemenliği altındaki toplumlara benimsetmesiyle de şekillenmiştir. Sonuç olarak, bu tez, Roma Cumhuriyetinin denizcilik gücünü, deniz ticaretini ve deniz hukukunu tarihsel, ekonomik ve hukuki boyutlarıyla derinlemesine incelemekte, Roma'nın Akdeniz'deki hâkimiyetinin sadece askeri değil, aynı zamanda hukuki ve ticari temellere dayandığını ortaya koymaktadır. Roma Cumhuriyetinin denizcilik politikaları, deniz yolu taşımacılığının ve deniz hukuku uygulamalarının, devletin ekonomik genişlemesinde nasıl stratejik bir rol oynadığını göstermektedir.